مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

تحلیل مباشرت معنوی و مقایسه آن با نهادهای مشابه با نگاهی به حقوق‌ لبنان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
در مورد مفهوم مباشرت معنوی در حقوق ایران اختلاف‌نظر است. گروهی آن را به مواردی محدود کرده‌اند که مباشر معنوی، جرم را از طریق تحریک انسانِ مسئول دیگری انجام دهد. در این مفهوم، هرچند تحریک دیگری به ارتکاب جرم ماهیتاً همان معاونت در جرم است ولی مقنن به جهت خطرناکی چنین محرکی و استحقاق مجازات بیشتر وی نسبت به معاون جرم، مجازات او را هم‌سنگ با مجازات مباشر مادی در نظر گرفته است. برخی دیگر، بسان بیشتر حقوق‌دانان عرب از جمله حقوق‌دانان لبنانی، نهاد مباشرت معنوی را همان نهاد «سبب اقوای از مباشر» در نظر گرفته و برخی هم آن را اعم از سبب اقوای از مباشر دانسته‌اند. سؤال این پژوهش این است که اولاً کدام‌یک از این نظریات درست است و ثانیاً گزینش کدام متناسب با نظام حقوق کیفری ایران است؟ در این پژوهش که با روش توصیفی، تحلیلی و تطبیقی انجام شده، این فرضیه تقویت گردیده است که مباشرت معنوی مفهومی متخذ از حقوق عرفی است و نباید آن را با نهاد مستقل فقهی سبب اقوای از مباشر خلط کرد. بر این اساس ماهیت مباشرت معنوی همان ارتکاب جرم از طریق تحریک افراد مسئول به ارتکاب آن است که به جهت نص خاص، مجازات آن خارج از قواعد معاونت در جرم و مساوی با مباشر مادی تعیین شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis of the mental agent of the crime Indirect perpetrator and its comparison with similar cases with a view of Lebanese law

نویسنده English

Hassan Poorbafrani
Associate Prof., Department of Law, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده English

There is a difference of opinion about the concept of the mental agent of the crime in Iranian law. Some have limited it to cases where the mental agent of the crime commits it by inciting another responsible person. In this concept, although inciting a person to commit a crime is the same as being an accessory to a crime, but due to the dangerousness of such an inciter and the deserving of a greater punishment than an accessory to the crime, the legislator has considered her punishment to be the same as the punishment of the main perpetrator. Some others, like most Arab jurists, including Lebanese jurists, consider the mental agent of the crime to be the "cause stronger than the perpetrator" and some consider it to include both of the previous cases. The question of this research is, firstly, which one of these theories is correct, and secondly, which one is suitable for Iran's criminal justice system? In this research, which was done with descriptive, analytical and comparative method, this hypothesis has been strengthened that "mental agent of crime" is a concept taken from customary law and it should not be confused with the independent jurisprudential system of "cause stronger than the perpetrator". Therefore, the nature of the mental agent of the crime is the commission of the crime by inciting the responsible persons to commit it, the punishment of which is determined outside the rules of accessory to the crime due to the special text.

کلیدواژه‌ها English

Mental agent (perpetration- by- means or Indirect perpetrator)
Perpetrator
The cause is stronger than the perpetrator
Incitement
accessory
الف- فارسی و عربی:
1- اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، ج 2، نشر میزان، چاپ شصت و پنجم، 1403.
2- استفانی، گاستون، لواسور، ژرژ و بولک، برنار، حقوق جزای عمومی، ج 1، ترجمهٔ حسن دادبان، انتشارات دانشگاه علامهٔ طباطبایی، چاپ اول، 1377.
3- الهام، غلامحسین و برهانی، محسن، درآمدی بر حقوق جزای عمومی (جرم و مجرم)، ج 1، نشر میزان، چاپ اول، 1394.
4- بوهلاندر، مایکل، مبانی حقوق کیفری آلمان، ترجمه اصلی عباسی، انتشارات مجد، چاپ اول، 1390.
5- پوربافرانی، حسن، حقوق جزای اختصاصی (جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی)، نشر جنگل، چاپ پنجم، 1402.
6- پوربافرانی، حسن، حقوق جزای عمومی (مجرم و مسئولیت کیفری)، نشر جنگل، چاپ چهارم، 1403.
7- حسینی شیرازی، سیدمحمد، الفقه (کتاب الدیات)، ج 90، دارالعلوم، بیروت، الطبعه الثانیه، 1988.
8- حمیدی، منوچهر، معاونت در جرم، چاپخانهٔ صبح امروز، چاپ اول، 1351.
9- زاهدی، لطیف، تحریک به ارتکاب جرم، چاپخانه سپهر، چاپ اول، 1351.
10- عباسی، اصلی، قانون مجازات آلمان (ترجمه)، انتشارات مجد، چاپ اول، 1389.
11- عبدالمنعم، سلیمان، نظریه العامه لقانون العقوبات، بیروت، منشورات الحلبی الحقوقیه، 2003.
12- علی آبادی، عبدالحسین، حقوق جنائی، ج 1، انتشارات فردوسی، چاپ سوم، 1373.
13- قهوجی، علی عبدالقادر، شرح قانون العقوبات، بیروت، منشورات الحلبی الحقوقیه، 2008.
14- کانن، پاتریک، حقوق جزای عمومی، ترجمه محد ادیب، نشر میزان، چاپ اول، 1399.
15- محسنی، مرتضی، حقوق جزای عمومی، نشر گنج دانش، چاپ اول، 1376.
16- محقق حلی، ابوالقاسم، شرایع الاسلام، ج 4، بیروت، دارالاضواء، 1403.
17- منصورآبادی، عباس، حقوق جزای عمومی 2، نشر میزان، چاپ سوم، 1402.
18- میرمحمدصادقی، حسین، حقوق جزای عمومی 2، نشر دادگستر، چاپ چهارم، 1403.
19- نجفی، محمد حسن، جواهرالکلام، ج 43، دارالکتب الاسلامیه، چاپ ششم، 1367.
20- نجیب حسنی، محمود، قانون العقوبات اللبنانی (القسم العام)، دارالنهضه العربیه، الطبعه الاولی، 1984.
 
ب- لاتین:
1- Ashworth, Andrew., Principles of Criminal Law, Oxford, 1992.
2- fletcher, Gorge P., Basic Concepts of Criminal Law, Oxford University Press, New York, 1998.
3- Herring, Jonatan., Criminal Law, Oxford, 2004.