مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

تضمینات حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی در حقوق ایران و عراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق عمومی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه حقوق عمومی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران(نویسنده مسئول)
3 گروه حقوق عمومی، واحد پرند مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، پرند، ایران
چکیده
حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی از مسائل مهم حقوق بشری هستند که به‌ویژه در دهه‌های اخیر، تحت تأثیر جهانی شدن حقوق بشر و افزایش آگاهی‌های عمومی، اهمیت بیشتری یافته‌اند. این امر، بررسی تضمینات این حقوق به‌ویژه با رویکرد تطبیقی را ضروری ساخته است. هدف مقاله حاضر بررسی این سؤال مهم است که تضمینات حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی در حقوق ایران و عراق چیست؟ نتایج نشان داد که در نظام حقوقی ایران، وظایف رئیس‌جمهور در اجرای اصول قانون اساسی مرتبط با حقوق ملت، اختیارات کمیسیون اصل 90 قوه مقننه و اختیارات محاکم قضایی و شبه قضایی مانند دیوان عدالت اداری از مهم‌ترین سازوکارهای تضمین حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی به شمار می‌روند. در حقوق عراق نیز تصریح حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی در قانون اساسی، نظارت قضایی بر اجرای اصول قانون اساسی، مراجع و ضمانت‌های قضایی و نقش جامعه مدنی و نهادهای غیردولتی از جمله عواملی هستند که به تضمین حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی کمک می‌کنند. در مجموع، در نظام حقوقی ایران نسبت به حقوق عراق، تضمینات بیشتری برای حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی تعیین شده است، هرچند برخی از مصادیق حقوق و آزادی‌های اجتماعی مانند حق برگزاری تجمعات ممکن است تحت تأثیر مصالحی چون نظم عمومی محدود شده و ضمانت اجرایی برای آن تعریف نشده باشد. نتیجه‌گیری این است که حاکمیت قانون و رعایت اصل تفکیک قوا می‌تواند در تضمین حقوق و آزادی‌های فردی و اجتماعی تأثیرگذار باشد. این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به بررسی سؤال مطرح‌شده پرداخته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Executive Guarantees of Individual and Social Rights and Freedoms in Iranian and Iraqi Law

نویسندگان English

Amirhossein Khabouri Gol Ashkenani 1
Ali Faghih Habibi 2
Mohammad Varasteh Bazghale 3
1 PhD Student, Department of Public Law, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Public Law, South Tehran, Islamic Azad University, Tehran, Iran (Corresponding author)
3 Department of Public Law, Parand Central Branch, Islamic Azad University, Parand, Iran
چکیده English

Individual and social rights and freedoms are important human rights issues that, especially in recent decades, have gained increasing significance due to the globalization of human rights and the growing public awareness. This has made the examination of the guarantees of these rights, particularly from a comparative perspective, necessary. The aim of this paper is to explore the important question of what the guarantees for individual and social rights and freedoms are in the legal systems of Iran and Iraq. The results indicate that in the Iranian legal system, the President's duties in implementing constitutional principles related to the rights of the people, the powers of the Parliamentary Commission of Article 90, and the powers of judicial and quasi-judicial bodies such as the Administrative Justice Court, are among the most important mechanisms for guaranteeing individual and social rights and freedoms. In Iraq's legal system, the explicit mention of individual and social rights and freedoms in the Constitution, judicial oversight of the implementation of constitutional principles, judicial bodies and guarantees, and the role of civil society and non-governmental organizations are key factors that ensure individual and social rights and freedoms. Overall, Iran's legal system provides more guarantees for individual and social rights and freedoms compared to Iraq, although certain aspects of social rights, such as the right to hold public gatherings, may be limited due to considerations like public order, with no defined executive guarantee for them. The conclusion is that the rule of law and adherence to the principle of separation of powers can influence the guarantees of individual and social rights and freedoms. This paper is descriptive-analytical in nature and employs a library-based research method to address the question under discussion.

کلیدواژه‌ها English

Guarantees
individual rights and freedoms
social rights and freedoms
Iranian law
Iraqi law
فارسی
اسداله‌زاده، علی؛ پروین، خیرالله (1397). «تحلیل مصادیق «حقوق ملت» و محدوده مشروعیت آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری فرانسه»، مجله مطالعات انقلاب اسلامی، دوره 15، ش 54، صص 26-7.
آقایی، محب اله (1389). بررسی تطبیقی آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ایران و شورای دولتی فرانسه، چ 1، تهران: انتشارات جاودانه/ جنگل.
امامی، محمد؛ استوار سنگری، کورش (1391). حقوق اداری، ج 2، چ 1، تهران: انتشارات میزان.
پیروزفر، مهدی؛ ولی‌زاده میدانی، رامین؛ اطهری، سید اسدالله (1395). «مطالعه تطبیقی حقوق ملت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مانیفست فکری جریان ملی گوروش ترکیه»، مجله مطالعات بیداری اسلامی، سال 5، ش 9، صص 124-97.
حجتی، سید مهدی (1384). قانون مجازات اسلامی در نظم کنونی، چ 3، تهران: انتشارات میثاق عدالت.
خالقی، علی (1392). آیین دادرسی کیفری، چ 22، تهران: نشر مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
دادنامه شماره (270/271)، به تاریخ (17/11/379)، صادره از (هیأت عمومی دیوان عدالت اداری).
دادنامه شماره (75/ 118)، به تاریخ (17/10/ ۱۳۷۵)، صادره از (هیأت عمومی دیوان عدالت اداری).
زراعت، عباس (1390). بطلان در آیین دادرسی کیفری، چ 1، تهران: نشر میزان
شامبیاتی، هوشنگ (1388). حقوق کیفری اختصاصی، ج 1، چ 7، تهران: انتشارات مجد.
شایان فر، جواد؛ سالارزایی، امیرحمزه (1392). «مطالعه تطبیقی حقوق ملت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و پاکستان»، مجله اندیشمندان حقوق، دوره 6، ش 5، صص 112-91.
طباطبائی موتمنی، منوچهر (1386). حقوق اداری، چ 13، تهران: انتشارات سمت.
 طباطبایی موتمنی، منوچهر (1390). آزادی‌های عمومی و حقوق بشر، چ 5، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
عباسی، بیژن (1396). مبانی حقوق عمومی، چ 2، تهران: نشر دادگستر.
قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل (1383). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، چ 12، تهران: انتشارات دادگستر.
 قاضی شریعت پناهی، سید ابوالفضل (1391). بایسته‌های حقوق اساسی، چ 45، تهران: نشر میزان.
کشاورز، علی (1375). محشای قانون تعزیرات، چ 1، تهران: انتشارات گنج دانش.
گلدوزیان، ایرج (1384). حقوق جزای اختصاصی، چ 11، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
محمد نژاد، پرویز (1378). «تضمین‌های حقوقی متهم در حقوق کیفری ایران»، مجله اصلاح و تربیت، سال 5، ش 58، صص 40-35.
مدنی، سید جلال الدین (1370). حقوق اساسی و نهادهای اساسی جمهوری اسلامی ایران، چ 1، تهران: انتشارات همراه.
نوروزی، قدرت الله (1388). «نقش دیوان عدالت اداری در توسعه و حمایت از حقوق بشر»، مجله تحقیقات حقوقی آزاد، سال 1، ش 67، صص 280-241.
هاشمی، سید محمد (1386). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران (حاکمیت و نهادهای سیاسی)، ج 2، چ 16، تهران: انتشارات میزان.
هاشمی، سید محمد (1391). حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، چ 2، تهران: نشر میزان.
هاشمی، سید محمد (1392). حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی، چ 2، تهران: انتشارات میزان.
هداوند، مهدی (1391). حقوق اداری تطبیقی، ج 1، چ 3، تهران: انتشارات سمت.
هریسی نژاد، کمال الدین (1382). «تضمینات حقوقی حقوق بشر»، مجله کانون وکلای استان آذربایجان شرقی، ش 2، صص 198-176.
هریسی نژاد، کمال الدین (1392-1391). تقریرات حقوق اداری ایران، چ 1، تبریز: انتشارات دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز.
ولیدی، محمدصالح (1381). حقوق جزای اختصاصی، ج 3، چ 7، تهران: انتشارات امیر کبیر.
غیرفارسی
عربی
الدسوقی، حمد عبدالحمید (2007). الحمایة الموضوعیة والاجرائیة لحقوق الإنسان فی مرحلة ما قبل المحاکمة، الطبعه الاولی، القاهره: دار النهضه العربیه.
الشبر، طارق (2005). «حول الضمانات الدستوریة والسیاسیة فی الوطن العربی»، مجله المستقبل العربی، السنه الاول، العدد 311، صفحة 123-92.
الطباطبائی، عادل (2000). الحدود الدستوریة بین السلطتین التشریعیة والقضائیة، الطبعه الثالث، الکویت: مجلس نشر العلمی.
العانی، حسان محمد شفیق (2004). نظریه الحریات العامه، الطبعه الاولی، بغداد: مطبوعات جامعه بغداد.
العدوان، مصطفی عبدالکریم (2001). حقوق الانسان - دراسة مقارنة فی ضل الانظمة السیاسیة، الطبعه الرابع، الاردن: دار وائل للطباعه.
الکیلانی، فاروق (1999). استقلال القضاء، الطبعه الاولی، بیروت: مرکز العربی للمطبوعات.
المالکی، هادی نعیم (2008). المدخل لدراسة القانون الدولی لحقوق الإنسان، الطبعه الاولی، بغداد: دارالسلام.
 
لاتین
Cees van, Dam(2014).European Tort Law Liability of Public Authorities,1th ed,UK: Published to Oxford Scholarship Online.
Fellman, David(1958). "Constitutional Law in 1956-1957", http://www.jstor. org/stable/1953019?& Search=yes&term=constitiution.