مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

حمایت‌های قانونی از مادران شاغل باردار و شیرده در نظام های حقوقی ایران، امارات متحده عربی و اسناد بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران. ایران
چکیده
حمایت از مادران شاغل باردار و شیرده یکی از مسائل مهم در حقوق بشر است. در دوران بارداری و شیردهی، زنان شاغل به دلیل شرایط فیزیولوژیکی خاص خود، نیازمند توجه ویژه‌ای در محیط کار هستند. در راستای حمایت از این مادران در اسناد بین‌المللی، قوه مقننه کشورهای جمهوری اسلامی ایران و امارات متحده عربی نیز قوانین حمایتی تصویب کرده‌اند. در این مقاله، تلاش شده است تا درک جامع‌تری از حمایت‌های قانونی موجود برای مادران شاغل باردار و شیرده در قوانین ایران، امارات متحده عربی و اسناد بین‌المللی ارائه شود و وجوه اشتراک و افتراق آن‌ها مورد بررسی قرار گیرد. پرسش اصلی این پژوهش این است که در اسناد بین‌المللی و قوانین ایران و امارات متحده عربی، چه ضوابط حقوقی برای تضمین امنیت شغلی کارگران زن در دوران مرخصی بارداری و زایمان پیش‌بینی شده است و آیا اشتراکات و تفاوت‌هایی در این زمینه وجود دارد؟ فرضیه پژوهش حاضر این است که هم در اسناد بین‌المللی و هم در قوانین داخلی، به‌ویژه قانون کار ایران و امارات، حمایت‌های قانونی از زنان شاغل باردار و شیرده در نظر گرفته شده است؛ هرچند که در عمل، اجرای این قوانین با چالش‌هایی مواجه است. همچنین، در این زمینه، وجوه اشتراک و افتراق میان نظام‌های حقوقی قابل مشاهده است. روش تحقیق این پژوهش، مقایسه‌ای و توصیفی-تحلیلی بوده و روش گردآوری اطلاعات نیز مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Legal Protections for Pregnant and Working Breastfeeding Mothers: A Comparative Study of Iran, the UAE, and International Instruments

نویسنده English

Hossein Alekajbaf
Associate Prof. of Law, Faculty of Law and Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran
چکیده English

Republic of Iran and the United Arab Emirates have also enacted legal provisions aimed at safeguarding the rights and well-being of pregnant and breastfeeding employees. This article seeks to offer a comprehensive examination of the legal protections afforded to working mothers during pregnancy and lactation, as articulated in the legal frameworks of Iran, the UAE, and relevant international instruments. The study further explores the similarities and differences among these legal systems.The central research question addressed in this study is: What legal measures have been established under international law and the national laws of Iran and the UAE to ensure job security for female workers during maternity and breastfeeding periods? Additionally, the study investigates whether these legal frameworks exhibit significant commonalities or divergences.The research hypothesis posits that both international legal instruments and domestic labor lawsparticularly those of Iran and the UAE provide foundational legal protections for pregnant and breastfeeding workers. However, despite the existence of these laws, many women continue to face substantial barriers in exercising their rights and accessing the benefits guaranteed to them. Furthermore, while the legal systems under consideration share certain principles, they also differ in terms of scope, implementation, and enforcement mechanisms.The research methodology adopted in this study is a comparative, descriptive-analytical approach. Data collection has been conducted through library-based research and the use of reliable internet sources.

کلیدواژه‌ها English

Iranian laws
legal protections
Pregnant and breastfeeding working women
United Arab Emirates laws and international documents
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1358.
قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، مصوب 21/2/1383.
مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی مصوب 1383.
قانون تأمین اجتماعی مصوب 1354 و اصلاحیه 1358.
قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب 1392.
قانون ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیردهی سال 1374.
قانون کار مصوب 1369
ابوالحمد، عبدالحمید (1383). حقوق اداری ایران، چاپ هفتم، تهران: انتشارات توس.
استوارسنگری، کوروش (1402). مقدمه حقوق کار، چاپ پنجم، تهران: نشر میزان.
آل کجباف، حسین (1403). «انتقال تابعیت از مادر به فرزند در نظام حقوقی ایران و کشورهای اسلامی حوزه خلیج‌فارس»، مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی، 2 (4)، 17-1.
باودن، جانی و آلیسون تانیس، (1393). سالم‌ترین و بهترین غذاهای دوران بارداری، ترجمه: محمود ثابت نژاد، تهران: یاس بهشت.
جارالهی، عذرا (1372). «تاریخچه اشتغال زن در ایران»، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 2 شماره 3-4، صفحات 267-249.
حسینی، راحله سادات و همکاران (1400). «زنان و حق بر تأمین اجتماعی با تأکید بر قانون اساسی»، مطالعات راهبردی زنان/ دوره 23/ شماره 91 / صفحه 51-70.
دورانت، ویل (1374). تاریخ تمدن، ج 9، ترجمه‌ی: سهیل آذری، چاپ چهارم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
رضوانی مفرد، احمد؛ زرنشان، شهرام (1395). «حمایت از حق مادری در تأمین اجتماعی»، فصلنامهٔ مطالعات حقوق عمومی، شمارهٔ 2، 319-336.
رفعت جاه، مریم و خیرخواه، فاطمه (1392). «مسائل و چالش‌های اشتغال زنان در ایران از دیدگاه شاغلان پست‌های مدیریتی»، مطالعات توسعه اجتماعی -فرهنگی. ۱ (۲): ۱۳۰-۱۵۶.
عراقی، سید عزت اله (1393). حقوق کار، جلد 1، چاپ سوم، تهران: سمت.
عراقی، سید عزّت‌اله (1367). حقوق بین‌المللی کار، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
عزالدین زنجانی، ناهید و همکاران، (1400). مجموعه آموزش ترویج تغذیه با شیر مادر، ایلام: انتشارت روبرو.
علویون، سید محمدرضا (1381). کار زنان در حقوق ایران و حقوق بین‌المللی کار، چاپ اول، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
فضائلی، مصطفی و زندی، ریحانه (1404). « ارزیابی کنوانسیون حقوق کودک از منظر هنجاری و ضمانت اجرا: رویکرد کمیته حقوق کودک در خصوص دولت های اسلامی». مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی، 3 (2)، 46-76.
کاظمی سید مهدی و زهرا مشایخی (1401). «مطالعه تطبیقی حق بر شیردهی و تغذیه با شیر مادر»، مطالعات راهبردی زنان/ دوره 25/ شماره 98/ صفحه 133-156.
نجارزاده هنجنی، مجید (1402). «تحلیل تضمین امنیت شغلی کارگران زن در مرخصی بارداری و زایمان»، فصلنامه حقوق اداری، سال دهم، شماره 34، صفحات 221-245.
نوبخت، محمدباقر (1389). «نقش قانون کار در بازار کار و روابط کار در ایران»، مجله راهبرد، شماره 57، زمستان، صفحات 35-62.
هاشمی، سید محمد (1396). حقوق کار، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
هداوند، مهدی و فاطمه نوروزی (1402). «بررسی تطبیقی مرخصی بارداری و زایمان در حقوق ایران و سوئد». مجله پژوهش‌های حقوقی 22 ش 55، صفحات 248-21۷.
Addati, Laura, Cassirer, Naomi and Gilchrist, Katherine, (2014) “Maternity and Paternity at Work: Law and Practice Across the World”, International Labour Office, Geneva.
 
Christopherson Katharine, et al., (2022), Tackling Legal Impediments to Women's Economic Empowerment, International Monetary Fund.
 
Escamilla, Rafael Pérez, et al. (2023), “Breastfeeding: crucially important, but increasingly challenged in a market-driven world”, Lancet; 401: 472–85, available at: https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736(22)01932-8.
 
Girsberger, Esther Mirjam, et al., (2023), Mothers at work: How mandating a short maternity leave affects work and fertility, Labour Economics, 84, 102364.
 
Güezmes García Ana and Vaeza, María-Noel, (2023), Advances in care policies in Latin America and the Caribbean Towards a care society with gender equality, United Nations https://nwlc.org/resource/know-your-rights-pregnant-workers-fairness-act/.
 
 
Ilo (2010), “Maternity at work: a review of national legislation”, International Labour Office, Conditions of Work and Employment Branch, Second edition. - Geneva: ILO.
 
Kelly Rebecca and Christopher Brinley (2022). United Arab Emirates Labour & Employment, available at:https://www.morganlewis.com/.publication. Available at: https://lac.unwomen.org/sites/default/files/2023-03/S2201159_en.pdf.
 
Ryder, Guy. (2014), Maternity and paternity at work Law and practice across the world, (web pdf).available at: www.ilo.org.
 
Schaus Margaret, (2006), Women and Gender in Medieval Europe: An Encyclopedia, New York: Rout ledge pub.