مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

بررسی تطبیقی مسئولیت همدستی در جرائم سازمان یافته در حقوق کیفری ایران و عراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق ، دانشگاه قم ، قم، ایران
چکیده
مسئولیت "همدستی" در جرم  در حقوق کیفری نهادی است که عدالت کیفری اکنون ضرورت آن را دارد. آنچه این ضرورت را موجب گردیده آمار بیشمار بزهکاری گروهی از جمله جرائم سازمان یافته مالی ، تروریسم ، جرائم جنگی و جنایات علیه بشریت است. این نهاد امکان تحمیل مسئولیت کیفری بر تمامی مداخله کنندگان در جرائم گروهی و سازمان یافته را به نحو برابر ، اعم از مباشر و معاون ، فراهم می نماید. این نظریه با عبور از مرزهای غیر ضروری تقسیم بندی  مرسوم در مسئولیت کیفری ، و با فرض تبیین بر اساس مبانی صحیح و قاعده مندی در آثار،  امکان پاسخ عادلانه به انواع مداخله در رکن مادی جرم را فراهم می نماید.  در این تحقیق با استفاده از منابع کتابخانه ای و اینترنتی و روش توصیفی -تحلیلی به بررسی حقوق کیفری دوکشور ایران و عراق به عنوان دو کشور بشدت آسیب دیده از این جرائم  ، از حیث امکان دربرداشتن این نهاد پرداخته شده است. به عنوان برآیند این تحقیق بیان می گردد که در حقوق کیفری ایران به دلیل خلاء های تقنینی،  امکان  اعمال مسئولیت "همدستی" بر تمامی افراد فعال در گروه سازمان یافته غیر از سردسته و رهبران در جرائم محاربه و افساد فی الارض ، وجود ندارد.  در حقوق کیفری عراق مبتنی بر قوانین عام حقوق کیفری و نه ذیل قانون مستقل جرائم سازمان یافته ، امکان تحمیل مسئولیت کیفری "همدستی" موجود است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Comparative Study of "Complicity" Liability in Organized Crime under Iranian and Iraqi Criminal Law

نویسنده English

zahra sarikhani
Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Qom University, Qom, Iran
چکیده English

Complicity" in criminal law is an institution that criminal justice now requires. What has caused this necessity is the countless statistics of group delinquency, including organized financial crimes, terrorism, war crimes, and crimes against humanity. This institution provides the possibility of imposing equal criminal liability on all intervenors in group and organized crimes, including the principal  and the accomplice .By crossing the unnecessary boundaries of the conventional division in criminal liability, and assuming an explanation based on correct principles and regularity in the works, this theory provides the possibility of a fair response to types of interference in the  actus reus of the crime.In this study, using library and internet resources and a descriptive-analytical method, the criminal law of Iran and Iraq, as two countries severely affected by these crimes, have been examined in terms of the possibility of including this institution. As a result of this study, it is stated that in Iranian criminal law, due to legislative gaps, there is no possibility of imposing the liability of "complicity" on all active individuals in an organized group other than the planners and leaders in the crimes of Muharebeh  and corruption on earth. In Iraqi criminal law, there is a possibility of imposing criminal liability for "complicity" based on the general rules of criminal law and not under the independent code of "organized crime".

کلیدواژه‌ها English

collective crimes
complicity
criminal law
criminal liability
organized crime
فارسی :
-بیابانی ، غلامحسین ،1395 ،  خطر جرائم سازمان یافته در برنامه های توسعه، مجله کارآگاه ، سال نهم ، شماره 36 ، 89-97
-بسیونی ، محمد شریف ، وتر، ادوارد ، 1380 ، مقدمه ای بر درک جرائم سازمان یافته ، ترجمه محمد ابراهیم شمس ناتری ، مجله ی حقوقی دادگتسری ، شماره 34 ، 93-140
-سلیمانی و همکاران  ، 1396 تحلیل جرم سازمان یافته از دریچه ی فقه  جستارهای فقهی و اصولی ، سال 3 ، شماره  9، 9-40
-سلیمی، صادق ،  1382،  جرائم سازمان یافته ی فراملی ، تهران ، انتشارات صدرا
شمس ناتری ، م ، 1380 ، بررسی سیاست کیفری ایران در قبال جرائم سازمان یافته با رویکرد به -حقوق جزای بین المللی ، رساله دکتری ، تهران دانشگاه تربیت مدرس
-طباطبایی، محمد حسین ، 1387 ،  اصول فلسفه و رئالیسم ، ج 1 چاپ دوم، ، قم بوستان کتاب (دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم )
-کی نیا ،محمد ،  1374 ،روانشناسی جنایی ،  تهران ، انتشارات رشد
محسنی ، فرید ،1391 ، جرائم شرکتی از نقطه نظر جرم شناسی،  فصل نامه ی دیدگاه های حقوقی،  شماره 57  ، 131-156
 -مقیمی ، مهدی ، صوفی زمرد، محسن ، 1397 ، مفهوم و قلمرو جرائم سازمان یافته در قانون مجازات اسلامی 1392 ، نشریه کارآگاه ،  شماره 44، 47-64
-نجفی ابرند آبادی ،علی حسین ،  هاشم بیگی ،حمید  ،1393  ، دایره المعارف جرم شناسی ،  چاپ سوم ، تهران ، گنج دانش
-قانون مجازات اسلامی (1392 )
-قانون مجازات اسلامی (1375)
عربی :
-حاتم عبدالکاظم ، زهراء ، 2024 ،  السیاسه الجناییه فی مکافحه الجریمه المنظمه علی الصعیدین الوطنی و الدولی ، مجله کلیه القانون للعلوم القانونیه و السیاسیه المجلد 13 العدد 50 ، 426-450
-عبدالله حاشی ، ع، 2022، جریمه تشکیل العصابه من منظر قانون المخدرات دراسه مقارنه بین العراق و الامارات المتحده العربیه، جامعه الادیان و المذاهب کلیه القانون رساله الماجیستر فرع القانون
-عزیز داخل ، ریسان ، 2009 ، الجریمه المنظمه والفساد فی العراق ، مجله کلیه الاداب المجلد 2 ، العدد 89  ، 491-514
-موسوی اردبیلی ، عبدالکریم ، 1429،  فقه الحدود و التعزیرات ، قم، مؤسسه النشر لجماعه المفید الثانیه 
-هاشم عبدالله ، م ، 2020، طرق المکافحه الجریمه المنظمه فی القانون العراقی و المصری ، رساله الماجیستر فی القانون الجنایی و علم الاجرام ، جامعه المصطفی العالمیه ، کلیه العلوم و المعارف
-صحیفه العرب ،  12/12/2023 ، مرتبة متقدمة للعراق على مؤشر الجریمة المنظمة، https://alarab.co.uk
-قانون عقوبات العراق رقم 111 (1996 )
-قانون مکافحه الاتجار بالبشر رقم 28 (2012)
-قانون مکافحه البغاء رقم 8 (1988)
-قانون المخدرات والمؤثرات العقلیة رقم  50 ( 2017 )
انگلیسی :
-Brenner , Susan W , 1991 , of complicity and enterprise criminality : applying Pinkerton liability to Rico Actions , Missouri law review .vol .56 .Issue 4، 1-84
-Elliott,  catherine, Quin , Frances ,2015 , criminal law ,third Edition, mizan publication , Tehran
-Gillies ,Peter s , 1981 , The Law Of Criminal Complicity , Law Book Co ,Sydney
-Kadish Sanford. A.  , 1985 , complicity ,cause and blame: a study in the interoperation of the doctrine. Berkley law , 73 cal ,L,Rev323  ,329-410
Kutz ,Christopher  ,2007 , ,causeless complicity , criminal law and philosophy  ,vol 1 ,  289-305 -  
-Mallema , Gregory , 2011,  legal versus moral complicity , American international journal of contemporary research ,Vol 1.No2,126-129
 -Summers, Mark A.  2011 , attribution of criminal liability :a critical comparison of the U.S Doctrine of conspiracy and the ICTY doctrine of joint criminal enterprise from an American perspective , (Zagreb), vol.18. broj1
- Sutherland, Edwin Hardin, 1950,  White Collar Crime,  New York: Dryden Press
-United Nation Convention On Combating Transnational Organized Crimes (December 2000)