مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعه تطبیقی ماهیت و احکام نکاح مسیار با نکاح موقت از منظر فقه فریقین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.(نویسنده مسئول)
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
چکیده
نکاح موقت(متعه) یکی از ازدواج‌های مقرر در صدر اسلام و مورد تأیید فقهای شیعه می‌باشد اما از آن‌جایی که این نکاح مورد مشروعیت اهل تسنن نمی‌باشد، بنابراین برای پاسخ به نیازهای جنسی افراد جامعه، ازدواج مسیار را مطرح نموده‌اند. نکاح مسیار از منظر فقها و حقوقدانان معاصر اهل تسنن، ازدواج دائمی است که با جاری کردن ایجاب و قبول توسط زوجین یا وکیل آن‌ها در حضور شهود جامع‌الشرایط و با توافق بر مهر معینی و نیز توافق بر عدم مطالبه برخی حقوق طرفین، موجب حلیت استمتاع زوجین از یکدیگر می‌شود. در این ازدواج نوظهور، زن با رضایت خود از برخی حقوق زوجیتش، مانند حق نفقه، سکونت و مسکن، صرف‌نظر می‌کند. در عوض، مرد نیز از برخی حقوق خود، از جمله حق تسلط بر زن در مواردی چون عدم خروج از منزل، عدم اشتغال به کار و تحصیل و... چشم‌پوشی می‌کند. از آنجایی که فقه شیعه ازدواج موقت را پذیرفته و عدم نسخ این حکم را با آیات و روایات اثبات کرده، علی‌رغم اینکه برخی از فقها با شرایطی خاصی، فتوا به جواز و مشروعیت آن داده‌اند لذا نیازی به پذیرفتن نکاح مسیار در فقه امامیه نمی‌باشد. با توجه به عملی ساختن بخشی از جامعه اهل تسنن به این حکم از یک‌سو و آثار و منافع آن از سوی دیگر، بررسی مشروعیت این ازدواج در مقایسه با شرایط و لوازم نکاح موقت ضرورت دارد و در این پژوهش، درصدد حل تعارضات موجود، آسیب‌شناسی و ارائه راهکارهای اصلاحی در خصوص قوانین کشورهای اسلامی می‌باشیم.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Nature and Rulings of Misyar Marriage and Temporary Marriage from the Perspective of Sunni and Shia Jurisprudence

نویسندگان English

Fariba HajiAli 1
Zeinab Nafar 2
Fatemeh Hemati 3
1 Associate Prof. in Department of Islamic Law,Faculty of Theology ,Alzahra University, Tehran, Iran,
2 Ph.D in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, University of Tehran, Tehran, Iran.(Corresponding Author)
3 Master's in Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, Iran
چکیده English

Temporary marriage is one of the forms of marriage established in Islamic law. However, since this type of union is not considered legitimate by Sunni Muslims, they have proposed misyar marriage as an alternative. From the viewpoint of contemporary Sunni jurists and legal scholars, misyar marriage is a permanent union initiated through an offer and acceptance by the spouses or their representatives in the presence of qualified witnesses. It involves an agreement on a specified dowry and a mutual understanding to forgo certain marital rights, thereby making intimate relations between the spouses lawful. the wife willingly relinquishes some of her conjugal rights, such as the right to financial support, housing, and cohabitation. In return, the husband also waives some of his rights, including control over the wife's activities like leaving the house, pursuing employment or education.

Given that Shia jurisprudence has accepted temporary marriage and has used Quranic verses and traditions to prove that this ruling has not been abrogated, there is no need to adopt misyar marriage in Imami Shia jurisprudence, even though some jurists have issued fatwas permitting it under specific conditions.

Considering the practical adoption of this ruling by a segment of the Sunni community on one hand, and its effects and benefits on the other, it is necessary to examine the legitimacy of this marriage in comparison to the conditions and requirements of temporary marriage.In this research analysed potential issues, and propose corrective measures regarding the laws of Islamic countries in this regard

کلیدواژه‌ها English

Comparative Islamic Jurisprudence
Misyar Marriage
Temporary Marriage (Mut'ah)
Prenuptial Agreement
  1. ابن قدامه المقدسی، عبدالله بن احمد بن محمد (بی‌تا)، المغنی، جلد 7، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  2. علی‌زاده اشکوری، ذبیح‌الله (1382 ش)، ازدواج موقت و تعدد زوجات، تهران: نشرفردوس.
  3. فیروزآبادی، مجدالدین محمدبن یعقوب بن محمدبن ابراهیم (بی‌تا) القاموس المحیط، جلد 1، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  4. ابن‌سلیم، عرفان (2000 م) نکاح المسیار و احکام الانکحه المعرفه، جلد 1، بیروت: المکتبه العصریه.
  5. ابن‎ماجه، ابوعبدالله محمدبن یزید (بی‌تا) سنن ابن ماجه، جلد 1، الریاض: مکتبه المعارف.
  6. أشقر، اسامه عمر سلیمان (1420 ق) مستجدات فقهیه فی قضایا الزواج و الطلاق، اردن: دارالنفائس.
  7. الحمدان، منال بنت عبدالعزیز بن علی (2025 م)، «حکم زواج المسیار فی ضوء المقاصد الشرعیة»، المجلة العربیة للدراسات الإسلامیة والشرعیة، 9(31), 391-420.‎
  8. الشهید الثانی، عاملی، زین‌الدین بن علی‌الجبعی (1369 ش) الروضه البهیه فی شرح المتعه الدمشقیه، جلد 3، قم: مکتبه طباطبایی.
  9. —. (1369 ش) الروضه البهیه فی شرح المتعه الدمشقیه، جلد 2، قم: مکتبه طباطبایی.
  10. المحقق الحلّی، ابوالقاسم نجم الدین جعفر بن الحسن (1969 م) شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، جلد 2، نجف: بی‌نا.
  11. امام خمینی، سید روح الله (1392 ش) تحریرالوسیله، جلد 2، تهران: مؤسسه نشرآثار امام خمینی.
  12. —. (1421 ق) کتاب البیع، جلد 1، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  13. امامی، سیدحسن (1393 ش) حقوق مدنی، جلد 4، تهران: انتشارات اسلامیه.
  14. امینی، عبدالحسین (2008 م) الغدیر، جلد 6، بیروت: دارالکتب العربی.
  15. بابایی، هانیه (1389 ش) «بررسی تطبیقی ازدواج موقت در فقه امامیه و اهل سنت»، پایان‌نامه، تهران: دانشگاه تهران.
  16. برکات، محمد (1998 م) عاصفه المسیار، مجله الوطن العربی 1111.
  17. تمیمی، احمد (1418 ق) نکاح المسیار، مجله االسره 46.
  18. حر عاملی، محمدبن حسن (1412 ق) وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، جلد 14 و 21، قم: موسسه آل البیت.
  19. خلف، طارق عبدالمنعم (2017 م) «زواج المسیار: رؤیة فقهیة»، مجلة الدراسات الإسلامیة و البحوث الأکادیمیة، 12(82), 75-102.‎
  20. زحیلی، وهبه (1428 ق) قضایا الفقه و الفکر المعاصر، دمشق: دارالفکر.
  21. زرار، ملکه یوسف (بی‌تا) نکاح المسیار عظم الشبهات و فتنه الشهوات، الشرق الاوسط 7129.
  22. زیغمی، نعیمی (2023 م) «حکم الإسقاط فی زواج المسیار بین الفقه الإسلامی و القانون الجزائری دراسة فقهیة مقارنة» مجلة البحوث القانونیة و الاقتصادیة، 6(2), 670-687.
  23. سرخسی، محمد بن احمد (1993 م) المبسوط: باب نکاح المتعه، جلد 5، بیروت: دارالمعرفه.
  24. شریف، علی (1998 م) زواج المسیار بدعه جدیده، الکویت: صحیفه الوطن.
  25. شریفی، حسن (1385 ش) ازدواج موقت و چالش‌ها، قم: نشر در دفتر تبلیغات اسلامی.
  26. شهیدی، مهدی (1395 ش) تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران: انتشارات مجد.
  27. شیخ مفید، ابی عبدالله محمد بن نعمان عکیری البغدادی (1413 ق) خلاصه الایجاز فی المتعه، قم: موسسه الامام الصادق (ع).
  28. صادقی، محمد (1387 ش) «اهل تسنن و ازدواج مسیار»، مطالعات راهبردی زنان 40: 45-68.
  29. طرابلسی، قاضی ابن براج (1406 ق) المهذب، جلد 2، قم: موسسه نشرالاسلامی.
  30. طوسی، محمد بن حسن (1364 ش) تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه للشیخ المفید، جلد 7، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  31. عاملی نجفی، محمدحسین شقرائی (1391 ش) مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العالمه، جلد 4. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه.
  32. عباسی بناری، رحیمه (1395 ش) « نکاح نوین: مسیار و مشروعیت آن». تارنمای اتحاد خبر، 28 مهر. https://www.ettehadkhabar.ir/.
  33. عسگری، مرتضی (1377 ش) ازدواج موقت در اسلام، مجمع عالم اسلامی.
  34. علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهراسدی (1388 ش) تذکره الفقهاء، جلد 2. قم: موسسه آل ‌البیت.
  35. عمید، حسن (1362 ش) فرهنگ فارسی عمید، تهران: امیرکبیر.
  36. فیومی، احمد بن‌ محمد بن ‌علی (1372 ش) المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. جلد 2. قم: دارالهجره.
  37. قره‌داغی، علی (1998 م) «المسیار بین المؤید و المعارض»، مجله الفرحه 24.
  38. کاتوزیان، ناصر (1376 ش) حقوق خانواده، جلد 1، تهران: انتشارات مدرس.
  39. —. (1389 ش) دوره مقدماتی حقوق مدنی خانواده، تهران: نشر میزان.
  40. کلینی، محمد بن یعقوب (1363 ش) اصول الکافی، جلد 5، تهران: دارالکتب الاسلامی.
  41. لغت‌نامه دهخدا (1403 ش) موسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، 30 مرداد. https://dehkhoda.ut.ac.ir.
  42. —. (1403 ش) موسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، 30 مرداد. https://dehkhoda.ut.ac.ir.
  43. محقق کرکی، علی بن الحسین (1408 ق) جامع المقاصد فی شرح القواعد، جلد 13، قم: مدرسه آل البیت.
  44. محمدی‌نژاد، حسین (1392 ش) قانون مدنی (ماده 183)، تهران: اخوان.
  45. مظفر، محمدرضا (1405 ق) اصول الفقه. قم: مؤسسه نشر دانش اسلامی.
  46. مکارم شیرازی، ناصر (1382 ش) کتاب النکاح، جلد 5، قم: انتشارات امام علی بن ابی طالب (ع).
  47. نجفی جوهری، محمدحسن (1412 ق) جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، جلد 29، بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
  48. نراقی، احمد (بی‌تا) عوائدالایام فی بیان الاحکام و مهمات مسائل الحلال والحرام، عراق: چاپ سنگی.
  49. نصیری، بدریه (1393 ش) «مطالعه تطبیقی نکاح موقت با نهادهای مشابه در فقه» پایان‌نامه، اراک: دانشگاه اراک.
  50. یزدی، سید مصطفی محقق داماد (1395 ش) بررسی فقهی و حقوقی خانواده: نکاح و انحلال آن، قم: مرکز نشر علوم اسلامی.