مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعه تطبیقی شیوه جبران خسارت سبب مجمل در حقوق ایران و مالزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
اثبات رابطه سببیت در مسئولیت مدنی توسط زیان دیده از مهمترین عوامل موفقیت در دعوای مسئولیت مدنی است .اسباب ایجاد مسئولیت مدنی متنوع و متفاوت هستند . گاهی سبب ایجاد ضرر واحد است و گاه متعدد و در فرض اخیر در مواردی تعدد همزمان است و گاهی  غیر همزمان در هریک از این حالات بدلیل معلوم بودن سبب یا اسباب زیان تعیین سبب یا اسباب  دشوار نیست . یکی از اسباب مناقشه بر انگیز درایجاد مسئولیت مدنی  سبب مجمل است . افراد یک گروه محصور و معین بطور هم زمان اقدام به انجام فعل مشابه زیان باری می کنند و در اثر عمل زیانبار یکی از آنها به شخصی آسیب می رسد ولی معلوم و مشخص نیست که عمل کدام یک از آنها موجب ضرر به زیاندیده شده است و عامل واقعی قابل شناسایی نمی باشد آنچه مسلم است این است که اقدام یکی از آنان زیان را به بار آورده است  و سوال اصلی این است که  دادرس   کدام عامل را مسئول خسارت قلمداد نماید؟ این مشکل بخصوص با توسعه علمی صنعتی و اقتصادی و تشکیل جوامع مصرفی اهمیتی دو چندان یافته است . نظام‌های حقوقی، فقها وحقوقدانان راهکارهای گوناگونی  را برای حل این چالش  وضع و ارائه نموده اند . در این نوشتار  با روش تحلیلی و توصیفی و تطبیقی در حقوق مالزی که مبتنی بر نطام حقوقی کامن لا است و حقوق ایران که از فقه امامیه متاثر و اقتباس شده است به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که از میان راه حل های  گوناگون، کدام یک عادلانه تر و با مبانی حقوق ایران هماهنگ است.به نظر می رسد راه حل مسئولیت تضامنی در برابر زیاندیده وتوزیع مسئولیت بین عوامل منصفانه تر و به عدالت نز دیک تر است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Comparative Study of the Method of Compensation for Damages by the Unknown Cause in Iranian and Malaysian Laws

نویسنده English

Reza Hossein Gandamkar
Associate Prof. in Private Law , Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran
چکیده English

Establishing the causal relationship in civil liability by the injured party is one of the most important factors for success in civil liability litigation. The causes of civil liability are diverse and different. Sometimes the cause of damage is single, sometimes multiple, and in the latter case, in some cases, multiple simultaneous and sometimes non-simultaneous. In each of these cases, since the cause or causes of damage are known, it is not difficult to determine the cause or causes. One of the controversial causes in establishing civil liability is the general cause. Individuals of a limited and specific group simultaneously attempt to perform a similar harmful act, and as a result of the harmful act, one of them suffers harm, but it is not clear which of them caused the harm to the injured party and the real cause cannot be identified. What is certain is that the action of one of them caused the damage, and the main question is which factor should the judge consider responsible for the damage? This problem has gained double importance, especially with the scientific, industrial and economic development and the formation of consumer societies. Legal systems, jurists and lawyers have developed and presented various solutions to solve this challenge. In this article, using an analytical, descriptive and comparative method in Malaysian law, which is based on the common law legal system, and Iranian law, which is influenced and adapted from Imami jurisprudence, we seek to answer the question of which of the various solutions is more just and consistent with the principles of Iranian law. It seems that the solution of joint and several liability against the injured party and the distribution of liability between the factors is fairer and closer to justice.

کلیدواژه‌ها English

cause
general cause
distribution of liability
market share
joint and several liability
  • احمدوند، ولی اهلل، مطالعه تطبیقی و مسئولیت مدنی کارفرمادر سیستم حقوقی ایران و انگلیس، شماره ،61تهران: نشریه علوم انسانی دانشگاه امام حسین، صص-46 7 بهمن و اسفند 1384
  • انصارى، مرتضى(1428). فرائد الأصول، ج2 , چ 9 ,قم، مجمع الفکر الاسلامی
  • باریکلو، علی رضا(1392). مسئولیت مدنی، تهران، نشر میزان
  • جعفری چالشتری، محمود و دیگران، مسئولیت مدنی سبب مجمل در حقوق مدنی ایران و فقه امامیه، مجموعه مقالات همایش ملی تجلیل از مقام علمی استاد محمد جعفر جعفر لنگرودی، فصل دوازدهم، مسئولیت مدنی، صص 1929- 1945
  • ﺣﺎجی ده آﺑﺎدی،اﺣﻤﺪ()1388). ﺟﺒﺮانﺧﺴﺎرتﺑﺰه دﯾﺪهﺑﻪﻫﺰﯾﻨﻪدوﻟﺖ،چ1 ، قم ﺳﺎزﻣﺎن پژوهشگاه ﻓﺮﻫﻨگ واﻧﺪﯾﺸﻪاﺳﻼمی.
  • حکمت نیا، محمود(1389).مسئولیت مدنی در فقه امامیه,مبانی و ساختار، چ 2 ,قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
  • داراب پور ,مهراب(1390). مسئولیت مدنی الزامات خارج از قرارداد, چ3, تهران ,انتشارات مجد
  • ذره پرور ,طاهره (1402).مسئولیت مدنی سبب مجمل , مطالعات حقوق , ش 36 دو ره جدید ,صص 275-296
  • روانان ,علی(1399). رابطه سببیت مجمل در حقوق ایران انگلستان و هندوستان ,نشریه مطالعات شبه قاره, ش 48 صص 49-66
  • شبیرى زنجانى، سید موسى، کتاب نکاح، ج 17,چ 1 ,قم ,مؤسسه پژوهشى راى‌پرداز
  • شیروانی ,علی ,مرتضوی لنگرودی سید مرتضی ),1398) ,مطالعه توصیفی مسئولیت سهم در بازار در قواعد فقه ایران ,نشریه حقوق پزشکی ش 48 ,صص 93 - 109
  • شهید ثانى، زین الدین ابن على، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، ج 15, چ1, قم، مؤسسة المعارف الإسلامیه
  • صفری محسن(1379). مسئولیت مدنی سبب مجمل , مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی ,ش 49
  • صدر، سید محمد باقر(). دروس فی علم الأصول، ج 4 , چ 1 ,بیروت، دار المنتظر
  • صفایی، سیدحسین , رحیمی، حبیب الله( 1394).مسولیت مدنی,الزامات خارج از قرارداد، تهران، انتشارات سمت
  • گلیجانی مقدم و دیگران)(1402),تعهد اجتماعی در مسئولیت پذیری مدنی با وجود اسباب مجمل ,نشریه پژوهشهای اخلاقی ,ش 52 ,صص 247-257
  • مکارم شیرازى، ناصر(1428).انوار الأصول، ج 2, چ 2 ,قم، مدرسه الامام علی بن ابی طالب( ع)
  • رنجبر، سپیده , صفایی، سید حسین و دیگران)1399). مسئولیت مدنی در فرض اجمال سبب: مطالعه موردی تطبیقی در نظام حقوقی ایران و انگلیس، فصلنامه تعالی حقوق، سال یازدهم، ش 4، صص 60-83
  • فیض کاشانى، محمد محسن، مفاتیح الشرائع، ج 1,چ 2,قم، کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى
  • کاتوزیان, ناصر،(1385). الزام‌های خارج از قرارداد، ج 1 ,چ 13 ,تهران، انتشارات دانشگاه تهران
  • کاتوزیان ناصر( 1371).وقایع حقوقی،چ 1 , تهران، گنج دانش
  • عابدی ,محمد(1392). راهکار قانون مجازات اسلامی در مورد مسئولیت مدنی سبب مجمل وقلمرو اعمال آن در خطای پزشکی,چهارمین همایش سراسری طب و قضا
  • محسنی,حسن(1398).,مطالعه تطبیقی راهکارهای جبران زیان ناشی اؤ سبب مجمل و ناشناس در مسئولیت مدنی,فصلنامه حقوق , مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی ,دوره 40 ,ش 1 , صص 297-316.
  • مرعشى نجفى، سید شهاب الدین، السرقة على ضوء القرآن و السنة، قم
  • مشکینى، على،( ).1374اصطلاحات الأصول و معظم أبحاثها، چ 6 ,قم، انتشارات الهادی
  • موسوى خویى، سید ابو القاسم، موسوعة الإمام الخوئی، ج 31, چ1,قم ,مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی،
  • موسوی الخمینی ,سید روح اله),1385,(تهذیب الاصول ,ج 2 قم ,دار الفکر
  • نجفى، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، قوچانى، تصحیح و تعلیق عباس و آخوندى، على،ج 42 ,چ 7 بیروت، دار إحیاء التراث العربی
  • نراقى، ملّا احمد، عوائد الأیام فی بیان قواعد الأحکام،چ 1, قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم

 

30) Howarth, D (1995) Text Book on Tort. Butterworth, London

31) Steele, Jenny, TORT LAW: Text, Cases and Materials, First Edition,

32)Liz w, strong sI(2007) ,complete tort law,2th Edition,oxford,New York.

 Oxford University Press, 200933

34) Farchild. Gelnhaven funeral services ltd 2002 Aller.