مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعه تطبیقی نظارت قضایی بر اعمال یک‌جانبه اداری در نظام حقوقی ایران و الجزائر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عبدالسعید شجاعی 1
داود محبی انجدانی 2
1 استادیار گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران(نویسنده مسئول)
2 استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
10.22034/lcs.2023.1983094.1014
چکیده
نظارت قضایی از جمله ابزارهای برجسته هر نظام حقوقی محسوب می‌شود، به طوری که بدون توجه به آن، کارکرد آن نظام قضایی کارآمد و موثر نخواهد بود. نظارت قضایی بر اداره یکی از انواع نظارت قضایی به طور کلی در هر نظام حقوقی می‌باشد. ابزارهای نظارت قضایی بر اداره به طور کلی در دو دسته پیش‌بینی مراجع قضایی صالح و تدوین و تصویب مجموعه‌ای از قواعد و مقررات در جهت تسهیل نظارت قابل تقسیم می‌باشد. موضوع اصلی این پژوهش تحلیل و توصیف کیفیت بکارگیری این ابزارها در دو نظام حقوقی ایران و الجزایر می‌باشد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و واکاوی مباحثی از جمله انواع اعمال اداری یکجانبه اداری، مراجع رسیدگی به دعاوی ابطال یا لغو تصمیمات اداری به دنبال پاسخ به این سوال است که چه ظرفیت‌های در دو نظام حقوقی ایران و الجزایر نسبت به موارد مطرح شده وجود دارد؟ یافته‌ها نشان می‌دهد با توجه به اینکه به طور کلی هر دو از نظام دوگانگی قضایی تبعیت می‌کنند مشابهت‌هایی در نظارت قضایی بر اعمال اداری قابل مشاهده است اما با توجه به اینکه در نظام حقوقی الجزایر دادگاه‌های اداری در عرض دادگاه‌های عمومی در شهرستان، استان و شورای دولتی در مرکز وجود دارد، می‌توان گفت که نظارت قضایی بر اعمال یکجانبه اداری اداره در الجزایر به نسبت ایران با الگوی تعدد قضایی بیشتر مطابقت دارد.
کلیدواژه‌ها
نظارت قضایی"
اعمال اداری یک‌جانبه"
دادگاه‌های اداری ایران"
"
مراجع قضایی اداری ایران"

عنوان مقاله English

A comparative study of judicial supervision on unilateral administrative actions in the legal system of Iran and Algeria

نویسندگان English

Abdolsaeed Shojaei 1
davud mohebbi 2
1 Assistant prof. of Payame Noor University of Iran, Tehran, Iran (Corresponding Author)
2 Assistant Prof. of Public Law, Faculty of Law, Qom University, Qom, Iran.
چکیده English

Judicial supervision is one of the prominent tools of any legal system, so that without paying attention to it, the functioning of that judicial system will not be efficient and effective. Judicial supervision of administration is one of the types of judicial supervision in general in any legal system. The tools of judicial supervision over the administration can be generally divided into two categories: predicting competent judicial authorities and compiling and approving a set of rules and regulations to facilitate supervision. The main topic of this research is to analyze and describe the quality of using these tools in the two legal systems of Iran and Algeria. This research, by using the descriptive-analytical method and analysis of issues including types of unilateral administrative actions, the authorities for handling claims of revocation or annulment of administrative decisions, seeks to answer the question of what are the capacities of the two legal systems of Iran and Algeria in relation to Are there any issues raised?The findings show that considering that in general both follow the dual judicial system, similarities can be seen in the judicial supervision of administrative acts, but considering that in the Algerian legal system, administrative courts in There are public courts in the city, province and the government council in the center, it can be said that the judicial supervision of the unilateral administrative actions of the administration in Algeria is more consistent with the pattern of judicial plurality than in Iran.

کلیدواژه‌ها English

judicial supervision"
unilateral administrative actions"
Administrative Courts of Iran"
"
Administrative Judicial References of Iran"

  • منابع فارسی

     

    • منصور نژاد محمد، فلسفه نظارت، مجله حکومت اسلامی، شماره ۳۳، پاییز ۱۳۸۳.
    • احمدی بابک، ساختار و هرمنوتیک، نشر گام نو، چاپ دوم، ۱۳۸۱.
    • جاسبی عبدالله، نظارت و کنترل سازمانی از دیدگاه اسلام، فصلنامه فرآیند مدیریت و توسعه، دوره ششم، شماره ۳، سال ۱۳۷۱.
    • هداوند مهدی، حقوق اداری تطبیقی جلد اول، نشر تهران،  سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها، (سمت)، 1390.
    • هداوند مهدی، آقایی طوق مسلم، دادگاه های اختصاصی اداری در پرتو اصول و آیین های دادرسی منصفانه (حقوق ایران و مطالعه تطبیقی)، تهران، خرسندی، ۱۳۹۴.
    • طباطبایی مؤتمنی منوچهر، حقوق اداری تطبیقی حاکمیت قانون و دادرسی اداری تطبیقی در چند کشور بزرگ، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها، اسفند ۱۳۸۵.
    • طباطبایی موتمنی منوچهر، حقوق اداری سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها، سمت، تهران، ۱۳۹۱.
    • راسخ محمد، نظارت و تعادل در نظام حقوق اساسی، انتشارات دراک، تهران، چاپ چهارم، ۱۳۹۶.
    • رضازاده محمدجواد، درویشوند ابوالفضل، تاملی بر برخی از بایسته­های تصمیم­گیری اداری شخصی در پرتو آراء شعب دیوان عدالت اداری، فصلنامه دانش حقوق عمومی، سال سوم، تابستان ۱۳۹۳.
    • هداوند مهدی، مشهدی علی، اصول حقوق اداری در پرتو آرای دیوان عدالت، مرکز مطالعات توسعه قضایی معاونت حقوقی و توسعه قضایی- قوه قضاییه تهران- خرسندی، چاپ اول، ۱۳۸۹
    • محمدی همدانی اصغر، نمونه آراء شعب دیوان عدالت اداری، تهران، جنگل، چاپ اول،1387.
    • امامی محمد، استوار سنگری کوروش، حقوق اداری، جلد دوم، نشر میزان ۲۵۴، چاپ اول، تابستان ۱۳۹۱.
    • رستمی ولی، مسلم آقایی طوق و حسن لطفی، دادرسی عادلانه در مراجع اختصاصی اداری ایران، تهران: گرایش، ۱۳۸۸.
    • ویژه محمدرضا، نظارت قضایی دیوان عدالت اداری بر مقررات اجرایی، فصلنامه پژوهش حقوق، شماره ۳۷، تابستان ۱۳۹۱.
    • کاشانی جواد، مطالعه ای در قانون جدید دیوان عدالت اداری، پژوهش حقوق و سیاست، شماره ۲۲، ۱۳۸۶.
    • آنکه فرکمان، توماس وگریش، مترجم: محمد­صادری توحید خانه، حمید بهره­مند بگ نظر، دادگستری در آلمان، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها(سمت)، 1382.

    منابع عربی

    • محیفا لأحمد، المنازعات الإداریة، ترجمة فایز أنجاج وبیود خالد، دار النشر الجامعیة، الطبعة السادسة، الجزائر، 2003.
    • دافودی، محو الأمیة، محاضرة الأستاذ الدکتور عمار بوضیاف، مفهوم القانون الإداری، 2014.
    • الجرف، طعیمه، القانون الاداری، مکتب القاهره الحدیثه، 2016.
    • بوضیاف عمار، التنظیم و الاداری فی الجزائر بین النظریه و التطبیق، الاکادمیه العربیه، الدنمارک، جسور للنشر و التوزیع، 2010.
    • عمار بوضیاف، القضاء الإداری فی الجزائر بین نظام الوحدة والتکرار، الطبعة الأولى، دربجایا، الجزائر، 2000.
    • عمار عوابدی، نظریه القرارات الاداریه بین العلم الاداره و القانون الاداری، دار هومه، الجزائر، 1999.
    • عمرو عدنان، القضا الااداری – مبدا المشروعیه، دراسه مقارنه، ط:2، منشاه المعارف بالاسکندریه، 2004.
    • ابراهیم رحمانی، فاروق خلف، الرقابه القضائیه علی مشروعیه القرارات الاداریه فی تشریع الجزائری، کلیه الحقوق و العلوم السیاسیه، ۲۰۱۳.
    • محمود عاطف البناء (سلطة الضبط الإداری)، مجلة القانون والاقتصاد، مطبعة جامعة القاهرة، سنة 1980.
    • عبدالله عبدالغنی بسیونی، القضاء الاداری اللبنانی،ط1، بیروت، منشورات الحلبی الحقوقیه، 2000،
    • Brown,L.NeviLleand s.BeLL,john(1998)," French Administrative Law "New york: ox Ford universitypress. Fifth Edition.
    • Molan,Michael(1997),Administrative Law," london: old Bailey press, 1st Edition
    • De Laubadere, Droit administratif, paris, 4 edit, 1970.
    • Senior president of tribunal(spt), senior president of tribunal'annual Robert 2016, united Kingdom, 2016.
    • Robert Thomas, From'Adversarial v Inquisitorial' to'Active، Enableing، and Investigative': Developments in UK Administrative Tribunals, 2o12.
    • Conseil d'Etat, The Administrative Justice system an overview, conseil d'Etat, 2013.
    • Stephen Argument, parliamentary scrutiny of Quasi- legislation,legislationpaper, papers on parliament.No.15.may 1992.
    • Puget, Henri, Les institutions administratives strangers, Dalloz, 1970.
    • Demichel Andre, Le Droit Administratif paris 1987 LGDJ.
    • lliott, Catherine and Frances Quinn (2000). English Legal System, Longman.
مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی
دوره 1، شماره 2 - شماره پیاپی 2
تابستان 1402
صفحه 103-126