مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

تاملی بر ارث غرقی و مهدوم ‌علیهم ازمنظر فقه امامیه و حقوق ایران،مصر وعراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. (نویسنده مسئول)
2 کارشناسی ارشد گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بروجرد، بروجرد، ایران
چکیده
این پژوهش به ارث مردگان دستجمعی در یک حادثه ومعلوم نبودن تاریخ فوت هریک از آنان از نظر فقه امامیة ونظام حقوقی ایران ، مصر وعراق از مباحث مهم فقهی و حقوقی است. در فقه امامیه، شرط توارث، حیات وارث ولو یک لحظه پس از فوت مورث است و باقی موارد، یعنی زمانی که چند نفر هم زمان فوت شده باشند، میانشان توارث نخواهد بود، در این میان حکم توارث میان غرق شدگان و زیر آوار ماندگان، خلاف اصل فوق یعنی حیات وارث، پس از فوت مورث است. طبق این حکم افرادی که به سبب غرق یا هدم فوت شده باشند و اقتران یا تقدم و تاخر زمان فوت هیچ یک مشخص نباشد توارث برقرار است. با توجه به اهمیت دایره شمول ورثه و با در نظر داشتن حقوق عامه مردم، پژوهش حاضر از طریق مراجعه به متون فقهی و گردآوری نظرات فقهای امامیه، فقهای عامه و نظرات حقوقدانان با رویکردی توصیفی- تحلیلی به رشته تحریر درآمده و به تبیین جامعیت یا عدم تسری حکم فوق به موارد مشابه آن، پرداخته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Reflection on The Drowned and Oppressed Inheritance with an Approach to Imami Jurisprudence and the Laws of Iran, Egypt and Iraq.

نویسندگان English

abdoljabar zargoosh nasab 1
Masomah Hoseinzadah 2
1 Associate Prof. of Jurisprudence and Law Dep, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ilam University, Ilam, Iran. (Corresponding Author)
2 M.A in law, , Dep. of Law, Faculty of Humanities, Borujerd University, Borujerd, Iran
چکیده English

This research has investigated the inheritance of the dead in an accident and the unknown date of death of each of them in terms of Imami jurisprudence and the legal system of Iran, Egypt and Iraq. The condition of inheritance is the life of the heir, even a moment after the death of the heir, and the rest of the cases, that is, when several people have died at the same time, there will be no inheritance among them. Contrary to the above principle, is the life of the heir, it is after the death of the heir. According to this ruling, persons who have died due to drowning, and the date or precedence of which is not known, are inherited. Considering the importance of the circle of heirs and considering the public rights of the people, the present study has been written by referring to jurisprudential texts and collecting the opinions of Imami jurists, general jurists and jurists with a descriptive-analytical approach and explaining comprehensiveness or lack thereof. The above sentence has been extended to similar cases.

کلیدواژه‌ها English

drowning
deceased
principle of delay of accident
inheritance
Iranian law
Egyptian law
Iraqi law
امامی، سیدحسن (بی‌تا). حقوق مدنی. تهران: انتشارات اسلامیه.
باقری،پرویز ورضا حسین گندمکار(1402ق).شروط کاهنده مسئولیت قراردادهای بیمه در حقوق اسلامی، فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی کشورهای اسلامی دانشگاه ایلام، دوره 1،ش1.
بیهقی،احمدبن حسین(1989م). السنن الکبری،کراتشی،جامعة الدراسات الاسلامیة.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر(۱۳۸۴). ارث، تهران: گنج دانش.
حائری اصفهانی، محمد حسین بن عبدالرحیم ( ا1404ق).لفصول الغرویة فی أصول الفقھیة، قم:دارالإحیاء
العلوم الإسلامیه.
حکیم،محمدتقی(1979م).الاصول العامة للفقه المقارن، قم: مؤسسة آل البیت(ع).
حلی، احمد بن محمد ( ۱۴۰7ق). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
حلی، حسن بن یوسف بن مطهر (علامه حلی) (1420ق). تحریرالاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه (ط-الحدیثه)، قم :موسسه امام صادق علیه السلام.
خسروی‌نیا، بابک (1385). «تحلیل و نقد ماده 873 قانون مدنی»، الهیات و حقوق دانشگاه رضوی، آموزه‌های حقوق مدنی، شماره 8، صص 96-105.
سبزوارى، سید عبد الأعلى (1413ق). مهذّب الأحکام قم: مؤسسه المنار - دفتر آیة الله سبزواری.
سعیداوی، یوسف طرفی ودیگران(1402ق).مطالعه تطبیقی شرایط انعقاد قرارداد ارفاقی وپیشگیرانه در حقوق ایران ومصر، فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی کشورهای اسلامی دانشگاه ایلام،دوره 1،ش2.
سیستانى، سید على (1417ق). منهاج الصالحین للسیستانی، قم: دفتر حضرت آیة الله سیستانى.
شهیدی، مهدی (۱۳۸۱). حقوق مدنی(ارث)، تهران: انتشارات مجد.
صیمری، مفلح (۱۴20ق). غایة المرام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت: دارالهادی.
طوسی، محمد بن علی بن حمزه (ابن حمزه) (1408ق). الوسیلة إلى نیل الفضیلة، قم: انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى.
طوسی، محمد بن حسن (۱۴۰۷ق). تهذیب الاحکام، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
طوسی، محمد بن حسن(۱۴۰۰ق). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت: دارالکتاب‌العربی.
عاملى، محمد بن حسن (حرعاملی) (1409ق). وسائل الشیعة، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
عاملی، زین الدین بن علی (شهید ثانی) (۱۴۱۰ق). الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه ( محشی_کلانتر)، قم: کتابفروشی داوری.
عاملی، زین الدین بن علی (شهید ثانی) (۱۴۱۳ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، قم: موسسه المعارف الاسلامیه.
عبدالحلیم محمد منصور(2010م). فقه المواریث،الاسکندریة: دار الفکر الجامعی.
فاروق عبدالله کریم(2004م).الوسیط فی شرح قانون الاحوال الشخصیة العراقی.
قمّى، محمّد بن على بن بابویه (صدوق) (1413ق). من لا یحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
کاتوزیان، ناصر (1385). دوره مقدماتی حقوق مدنی( درسهایی از شفعه وصیت و ارث)، تهران: نشر میزان.
کشی، محمد بن عمر، محقق: شیخ طوسی و مصطفی حسن (1409ق). رجال کشی- رجال اختیار معرفه الرجال، مشهد: موسسه نشر دانشگاه مشهد
کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷ق). الکافی(ط_الاسلامیه)، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مالک بن انس،(1412ق). المنتقی شرح الموطأ، بیروت: مؤسسة الرسالة.
مجاھد طباطبایی، محمد(بی تا). المناھل، بی جا، چاپ اول:بی نا.
مجلسی، محمد باقر (1403ق) بحارالانوار. ناشر: موسسه الوفا.
محقق داماد یزدی، سید مصطفی (1406ق). قواعد فقهی. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مراغی، میر عبدالفتاح(1417ق). العناوین، قم: نشر جامعه مدرسین.
مروارید، میرزا حسنعلی (۱۴۲۲ق). حاشیه المختصر النافع، بی‌جا: مرکز النشر التابع لمکتب اعلام اسلامی.
مصلحی عراقی، علی حسین(1386). حقوق ارث، تهران: انتشارات سمت.
مظفر،محمدرضا(1966م). اصول الفقه، النجف: دار النعمان.
 مفید، محمد بن محمد بن نعمان عکبری (1413ق). کتاب الارشاد.  ناشر: کنگره شیخ مفید
مفید،محمد بن محمد بن نعمان عکبری (1413‌ق).  المقنعه، قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید .
مقدس اردبیلی (بی‌تا) مجمع الفائده و البرهان فی ارشاد الاذهان: موسسه النشر الاسلامی.
موحدی لنکرانی، محمد فاضل (۱۴۲۱ق(. تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله- الطلاق، المواریث، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار (ع).
موسوی خوئی‌، سیدابوالقاسم (1410ق). المعتمد فی شرح المناسک، قم: منشورات مدرسه دارالعلم.
موسوی خمینی،سیدروح الله(1418ق).تحریرات فی الاصول، قم:
موسوی‌خمینی، سید‌روح‌الله (بی‌تا). تحریر الوسیله، قم: موسسه مطبوعات دارالعلم.
موسوی گلپایگانى، سید محمد رضا(1409ق). مجمع المسائل ( الگلبایگانی)، قم: دار القرآن الکریم.
نادیه علی ودیگران(2021).مشروعیة التوارث بین المتی جماعیا، ج12، االعدد 3، بغداد:دانشگاه بغداد.
نجاشی، احمد، محقق: سید موسی شبری زنجانی (بی‌تا). رجال نجاشی، ناشر: موسسه نشر اسلامی.
 نجفی، محمد حسن(صاحب جواهر) (۱۴۰۴ق). جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
نراقی، احمد(1419ق). مستند الشیعة ،قم:چاپخانه ستاره.
نصرفرید(بی تا).فقه المواریث والوصیة فی الشریعة الاسلامیة، المکتبة التوفیقیة.
وحید خراسانی، حسین(1428ق). منهاج الصالحین، قم: مدرسه امام باقر علیه السلام.