مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

واکاوی حقوقی امنیت غذایی و تغییرات اقلیمی با رویکردی تطبیقی حقوق بین الملل و حقوق اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران(نویسنده مسئول)
2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد پیوستۀ رشتۀ معارف اسلامی و حقوق خصوصی، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده علوم و فناوری های پزشکی، دانشگاه علوم و تحقیقات، تهران، ایران
چکیده
امروزه بقاء و سلامت بشری به‌عنوان یک مسئله بسیار مهم در سطوح ملی و بین‌المللی محسوب می‌گردد. امنیت غذایی نیز به‌عنوان یکی از ابزارهای هفت‌گانه امنیت انسانی کماکان محل بحث و گفتمان محافل حقوق بشری است. آن چنان‌که در حال حاضر ابعاد مختلف جغرافیایی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، زیست‌محیطی، حقوقی و دیگر ابعاد را در بر می‌گیرد. این پژوهش بر اساس روش توصیفی و تحلیلی و با عنایت به اهمیت موضوع امنیت سلامت انسانی و مخاطرات زیست‌محیطی و باوجود تغییرات اقلیمی، امنیت غذایی را مورد بررسی قرار می‌دهد. هدف از انجام پژوهش حاضر این است که رویکرد حقوق داخلی و حقوق اسلامی و حقوق بین‌الملل از منظر نقاط قوت و ضعف مورد توجه قرار گرفته و اهمیت موضوع عیان گردد. با این وصف ما بر این فرضیه بیشتر تمرکز می‌کنیم که باوجود تغییرات اقلیمی احتمال مخاطرات امنیت غذایی و همچنین توسعه فقر وجود دارد. این پژوهش در پی این یافته است تا تبیین نماید که با وصف مخاطرات زیست‌محیطی، چارچوب امنیت غذایی دستخوش تحولات نابسامان اقلیمی نشود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Legal study of food security and climate change with a comparative approach of international law and Islamic law

نویسندگان English

Sobhan Tayebi 1
Hussein Movahedian 2
Abolfazl Mohammadkarimi 3
1 Assistant Prof. of International Law Dep., South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran(Corresponding Author)
2 M.A in Islamic Studies and Private Law, School of Islamic Studies and Law, Dep. of Private Law, Imam Sadiq University (AS), Tehran, Iran
3 M.A student, Health Care Management Department, Faculty of Medical Sciences and Technologies, Science and Research University, Tehran, Iran
چکیده English

Today, at the national and international levels, human survival and health is considered as a very important issue. Food security is one of the seven tools of human security in the context of human rights discourse. It currently includes various geographical, economic, political, social, environmental, legal and other dimensions. This research examines food security based on the descriptive and analytical method and considering the importance of the issue of human health security and environmental hazards despite climate changes. The purpose of the current research is to pay attention to the approach of domestic law, Islamic law and international law from the perspective of strengths and weaknesses. Through this description and focusing on the existing hypothesis, there are risks of food security and also the development of poverty due to climate change. The finding of the current research is that the framework of food security should not be affected by the chaotic changes in climate due to environmental hazards.

کلیدواژه‌ها English

food security
climate change
international law
Islamic law
domestic law
کتب:
اسلامی، رضا (1395). آیا حقوق بشر؟ راهنمای هنجاری حقوق مدنی-سیاسی برای توانمندی و مطالبات جامعه مدنی. تهران: نشر مجد.
بیسواس، آسیت کی؛ تورتاخادا، سسیلیا (1397). امنیت آب، تغییر اقلیم و توسعه پایدار، ترجمه سیده فاطمه آقا میر و عبدالمجید مهدوی دامغانی، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی (ره).
حاتمی، مهدی (1392). حق بر آموزش و تعهدات دولت‌ها. تهران: نشر خرسندی.
زمانی، سید قاسم؛ طلعت، آرمین؛ جعفری، زهرا؛ حاجی عرب، مریم؛ سوادکوهی فر، ضحی؛ فرج زاده، حبیبه؛ باباخانی، عطیه؛ اصغری، زینب؛ رشیدی نژاد، زینب (1395). میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی دعاوی، آموزه‌ها، تفاسیر، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
سلطانی، محمد (1396). حقوق بازار سرمایه. تهران: سمت و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی (ره).
قاری سید فاطمی، سید محمد (1389). حقوق بشر در جهان معاصر؛ جستارهایی تحلیلی از حق‌ها و آزادی‌ها.، جلد دوم، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
قاری سید فاطمی، سید محمد (1395). حقوق بشر در جهان معاصر؛ جستارهایی تحلیلی از حق‌ها و آزادی‌ها.، جلد اول، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
کاتوزیان، ناصر (1373). حقوق مدنی: عقود معین. جلد دوم، تهران: گنج دانش.
گارسیا، ایوان فرانسیسکو؛ دوران، ویکتور هوگو؛ موریل، خوسه لوئیس؛ و رودریگز، کارمن روسیو (1398). آب و کشاورزی پایدار، ترجمه رضا میرزایی تالار پشتی و هدا محمدی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی (ره).
مقیمی، همایون (1398). آب‌شناسی پیشرفته. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
میرعباسی، سید باقر؛ اسفندیاری، چنگیز (1393). امنیت غذایی و حق دسترسی به غذا در گفتمان حقوقی سازمان ملل. تهران: نشر خرسندی.
مقاله، فصلنامه، پایان‌نامه:
اسفندیاری، چنگیز؛ میرعباسی، سید باقر (1393). حق دسترسی به غذا در مخاصمات از منظر موازین حقوق بین‌الملل. مجله حقوقی دادگستری (88) 78، 7-36.
اسفندیاری، چنگیز؛ میرعباسی، سید باقر (1394). بررسی ابعاد حق بر غذا و امنیت غذایی در اسناد بین‌المللی. فصلنامه حقوق پزشکی، (35) 9، 158-183.
باب الحکمی، علی؛ غلامی سفیدکوهی، محمدعلی؛ و عمادی، علیرضا (1399). ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر خشکسالی و پیش‌بینی رواناب حوضه رودخانه نکا طی دوره‌های آتی. اکوهیدرولوژی (2)7، 291-302.
براتی، غلامرضا؛ مرادی، محمد؛ و سعیدی نیا، مریم (1400). واکاوی همدید شهرهای رکورددار گرما در ایران. پژوهش‌های دانش زمین (46) 12، 64-73.
حسینی اکبرنژاد، هاله؛ حسینی اکبر نژاد، حوریه (1400). مقابله با گرسنگی در نظام حقوق بین‌الملل: از نقض حقوق بشر تا جنایت بین‌المللی، مجله حقوقی بین‌المللی، (65) 38، صص 103-144.
خیز، زهره؛ زیبایی، منصور؛ و فرج زاده، زکریا (1397). تأثیر خشکسالی بر درآمد و رفاه خانوارها و شاخص تولید غذا. اقتصاد کشاورزی (2) 12، 21-43.
دلقندی، مهدی؛ جورابلو، ساناز؛ و گنجی نوروزی، زهرا (1402). بررسی اثرات تغییر اقلیم بر شدت، مدت و مقدار خشک‌سالی منطقه سمنان با استفاده از دو شاخص SPI و RDI. پژوهش‌های خشکسالی و تغییر اقلیم (1) 1، 1-18.
طلایی، فرهاد؛ رزم‌خواه، علی (1397). ارتباط حق بر غذا و سیاست‌های تجارت جهانی کشاورزی: تعامل یا تقابل؟، مجله پژوهش‌های حقوقی، (35) 17، 55- 83.
قاری سید فاطمی، سید محمد؛ رضائیان، سمیرا (1397). مسؤولیت دولت در قبال حقوق مالکیت فکری و امنیت غذایی شهروندان، دیدگاه‌های حقوق قضایی، (83) 23.
قربانی قلجلو، مهدی (1396). سیاست جنایی ایران و امنیت غذایی با نگاهی به اسناد بین‌المللی، رساله دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
قندی، امین (1401). واکاوی مفهوم امنیت غذایی در پرتو اسناد بین‌المللی، سومین کنفرانس بین‌المللی تحقیقات بنیادین در حقوق و علوم قضایی، تهران،https://civilica.com/doc/1549024.
مصباحی مقدم، غلامرضا (1397). جایگاه زکات از دیدگاه فقه حکومتی، دو فصلنامه علمی-پژوهشی جستارهای اقتصادی ایران، (30) 15، 119-135.
موحدیان، حسین (1402). تحولات حقوق مالی زنان: مطالعه تطبیقی در حقوق ایران، مصر، مراکش و تونس (رساله کارشناسی ارشد). استاد راهنما: محسن اسماعیلی، دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام)، تهران، ایران.
موحدیان، حسین؛ و طیبی، سبحان (1401). جستاری در رویکرد تحول‌گرایانه حقوق محیط‌زیست در کشورهای اسلامی (مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایران و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس)، تمدن حقوقی (13) 5، 5-30.
نصرنیا، فاطمه؛ زیبایی، منصور؛ و بخشوده، محمد (1397). آسیب‌پذیری کشاورزان حوضه آبریز بختگان پیش و پس از رویداد خشکسالی. اقتصاد کشاورزی (3)12، 45-69.
نوری، سید حسین؛ و نوری، سید عباس (1401). احتکار در فقه اسلامی و سیره علوی و بررسی قول مشهور در سعه و ضیق موارد آن. پژوهش‌های فقهی (3) 18، 807-837.
یوسفی، حسن؛ جوادی، سامان؛ مریدی، علی؛ خواجه پور، حسین؛ کرباسی، هانیه سادات؛ و فتحی، تورج (1400). بررسی تغییرات دمای ایران در اثر تغییر اقلیم، نشریه تخصصی مدیریت آب و آبیاری (2)، 237-248.
منابع خارجی:
عربی:
ابن عاشور، محمد الطاهر (1984). التحریر و التنویر. جلد سوم، تونس: الدار التونسیة للنشر.
أحمدبن حنبل، أبوعبدالله (1421). مسند الإمام أحمد بن حنبل. جلد بیست و هشتم. بیروت: مؤسسه الرسالة.
بحرانی، یوسف (بی‌تا). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. جلد بیست و پنجم، قم: مؤسسه النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
بحرانی، یوسف (بی‌تا). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. جلد هجدهم، قم: مؤسسه النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
بروجردی، سید حسین (1415). جامع أحادیث الشیعة فی أحکام الشریعة. جلد هجدهم، قم: الصحف.
بیهقی، أبوبکر (1408). الآداب للبیهقی. بیروت: مؤسسه الکتب الثقافیة.
جوهری، أبونصر (1407). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة. جلد پنجم. بیروت: دار العلم للملایین.
حسینی عاملی، سید جواد (بی‌تا). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة. جلد هفتم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
حکیم، سید محسن طباطبایی (1390). مستمسک العروة الوثقی. جلد نهم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
خویی، أبوالقاسم (بی‌تا). منهاج الصالحین. جلد دوم، عراق: مؤسسه الخوئی الإسلامیة.
زبیدی، محمد بن محمد (بی‌تا). تاج العروس من جواهر القاموس. جلد سی و چهارم، بیروت: دار الهدایة.
السجستانی، أبوداود (1430). سنن أبی داود. جلد هفتم، قاهرة: دارالرسالة العالمیة.
السرحان، حسین أحمد (2017). إنعدام الأمن الغذائی: الأسباب و سبب المعالجة {القارة الأفریقیة إنموذجا}، مجلة جامعة کربلاء العلمیة (4) 15، 136-151.
شهید اول (بی‌تا). اللمعة الدمشقیة فی فقه الإمامیة. جلد اول، بیروت: دار التراث الدار الإسلامیة.
شهید ثانی (بی‌تا). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. جلد اول، قم: مؤسسه المعارف الإسلامیة.
شهید ثانی (بی‌تا). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. جلد نهم، قم: مؤسسه المعارف الإسلامیة.
شیخ صدوق (1362). الخصال. جلد اول، قم: جامعة مدرسین.
شیخ طوسی (1400). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دار الکتب العربی.
شیخ طوسی (1387). المبسوط فی فقه الإمامیة. جلد پنجم، تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
طباطبایی، سید علی (1419). ریاض المسائل فی بیان أحکام الشرع بالدلائل. جلد دهم، قم: مؤسسه النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
الطبرانی، سلیمان بن أحمد (بی‌تا). المعجم الأوسط. جلد ششم، قاهرة: دار الحرمین.
عطاردی، عزیز الله (بی‌تا). مسند الإمام الباقر أبی جعفر محمد بن علی (ع). تهران: عطارد.
علامه حلی (بی‌تا). ارشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان. جلد دوم، قم: مؤسسه النشر الأسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
فیض کاشانی، محمد محسن (1406). الوافی. جلد هفدهم، اصفهان: کتابخانه امام أمیر المؤمنین علی علیه السلام.
الفیومی، أبوالعباس (بی‌تا). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. جلد اول، بیروت: المکتبة العلمیة.
کلینی (1407). الکافی. جلد پنجم، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
کلینی (1407). الکافی. جلد چهارم، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
کلینی (1407). الکافی. جلد دوم، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
کلینی (1407). الکافی. جلد سوم، تهران: دارالکتب الإسلامیة.