مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

شناخت کاربست قدرت نرم در مقابله با مخاصمات مسلحانه؛ از پروتکل‌های الحاقی کنوانسیون‌های 1949 ژنو تا قلمرو نظام حقوقی ایران با نگاهی به رویکرد جمهوری عربی مصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران. (نویسنده مسئول)
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بشر، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
حقوق بشردوستانه و یا به تعبیری حقوق مخاصمات مسلحانه، در مفهوم سنتی خود شاخه‌ای از حقوق جنگ است که ناظر بر مخاصمات مسلحانه بین‌المللی و غیربین‌المللی با هدف مهار خشونت و کاهش آلام بشری، صیانت از حقوق قربانیان و غیرنظامیان و اعمال محدودیت‌های نظامی در شیوه‌ها و ابزارهای مورد استفاده در مخاصمات است. موازین فوق به نحو مبسوطی در کنوانسیون‌های چهارگانه 1949 ژنو و نیز پروتکل‌های الحاقی مقرر شده است. به‌علاوه پروتکل‌های الحاقی دارای قواعدی بوده که مقررات موجود در کنوانسیون‌های چهارگانه را به نحوی در ابعاد گوناگون تحت پوشش قرار می‌دهند. بدین لحاظ پیوستن و نیز رویکرد دولت‌ها نسبت به رعایت مقررات موجود در آن‌ها حین مخاصمات مسلحانه مورد اهتمام است. این در حالی است که جمهوری عربی مصر، در تصویب پروتکل‌های الحاقی به کنوانسیون‌های ژنو، ضمن ابراز حداقل سطح حمایت قانونی و حقوقی خود، نسبت به اعلام تعهد خود در رعایت کلیه مفاد پروتکل‌های الحاقی وفق رفتار متقابل تأکید نمود که از حق واکنش در برابر هرگونه نقض تعهدات تحمیلی توسط هر یک از طرفین دفاع می‌کند. به‌هر روی، این مقاله ضمن اتخاذ رویکرد اسنادی با روش توصیفی تحلیلی، مبادرت به بررسی مقررات موجود در کنوانسیون‌های ژنو نموده و درصدد ارائه تحلیلی از چارچوب ظرفیت قلمرو حقوقی ایران با نگاهی به رویکرد جمهوری عربی مصر نسبت به موازین مقرر در پروتکل‌های الحاقی خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Understanding the Use of Soft Power in Dealing with Armed Conflicts; From the Additional Protocols of the 1949 Geneva Conventions to the Territory of the Iranian Legal System, Looking at the Approach of the Arab Republic of Egypt

نویسندگان English

Peyman Namamian 1
Arefeh Isaiyan 2
1 Associate Prof. of Law Dep., Faculty Economic and Administrative Sciences, Arak University,Arak, Iran (Corresponding Author)
2 M.A in Human Rights, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Humanitarian law or, in other words, the law of armed conflicts, in its traditional sense, is a branch of the law of war that oversees international and non-international armed conflicts with the aim of curbing violence and reducing human suffering, protecting the rights of victims and civilians, and imposing military restrictions on methods and tools. It is used in conflicts. The above standards have been extensively stipulated in the four Geneva Conventions of 1949 as well as additional protocols. However, the additional protocols have rules that cover the provisions in the four conventions in a way in different dimensions. In this sense, joining and also the approach of the governments towards complying with the existing regulations during armed conflicts is important. Meanwhile, the Arab Republic of Egypt, in approving the additional protocols to the Geneva Conventions, while expressing its minimum level of legal and legal protection, emphasized its obligation to comply with all the provisions of the additional protocols according to reciprocity, that it has the right to react against Any breach of obligations imposed by either party defends. However, this article, while adopting a documentary approach with a descriptive analytical method, has attempted to examine the existing provisions in the Geneva Conventions and will try to provide an analysis of the capacity framework of Iran's legal territory with a view to the approach of the Arab Republic of Egypt to the standards stipulated in the additional protocols.

کلیدواژه‌ها English

humanitarian law
international and non-international armed conflicts
quadruple conventions of 1949
additional protocols
laws of Iran and Egypt
ارسنجانی، ماه‌نوش (1378)، «اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی رم»، در: دیوان کیفری بین‌المللی و جمهوری اسلامی ایران، به اهتمام اسحاق آل‌حبیب، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، چ ۱.
الحرعاملی، محمد بن ‌الحسن (1403)، وسائل الشیعه، ج 11، تهران: المکتبه الاسلامیه.
ارگانی (1386)، «مقارنه تطبیقی حقوق بشردوستانه بین‌المللی و شریعت اسلام»، مجموعه مقالات همایش اسلام و حقوق بین‌المللی بشردوستانه، جمعیت هلال‌احمر و کمیته ملی حقوق بشردوستانه، چ ۱.
ایدرم، حسن (1386)، «مبانی قرآنی حقوق بشردوستانه»، مجموعه مقالات همایش اسلام و حقوق بین‌المللی بشردوستانه، جمعیت هلال‌احمر و کمیته ملی حقوق بشردوستانه، چاپ اول، زمستان.
ساعد، نادر (1379)، «منع اخراج غیرنظامیان از سرزمین‌های اشغالی فلسطین از دیدگاه حقوق بین‌الملل بشردوستانه»، فصلنامه مطالعات فلسطین، سال دوم، ش 2.
ساعد، نادر (1386)، «چارچوب‌بندی کاربرد سلاح‌های ممنوعه در حقوق بشردوستانه و اسلام»، مجموعه مقالات همایش اسلام و حقوق بین‌المللی بشردوستانه، جمعیت هلال‌احمر و کمیته ملی حقوق بشردوستانه، چ ۱.
ساعد، نادر (1389)، «حقوق بشردوستانه ناظر بر محاصره غزه»، در: فلسطین و حقوق بین‌الملل معاصر، به اهتمام نادر ساعد، انتشارات مجمع علمی و فرهنگی مجد، چ ۱.
جلالی، محمود و مقامی، امیر (1387)، «تعامل حقوق ایران و حقوق بین‌الملل کیفری در جرم‌انگاری کاربرد سلاح‌های شیمیایی»، نامه مفید، سال چهاردهم، ش 70.
خلف‌رضایی، حسین و محمدصالح عطار (۱۳۹۱)، «لایحه الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به پروتکل‌های اول و دوم الحاقی به کنوانسیون‌های ژنو 1977»، ماهنامه گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، ش ۱.
جهان‌تیغ، حسین؛ حسین نجفی (۱۳۹۷)، «نقش و جایگاه پروتکل‌های الحاقی به کنوانسیون ژنو 1949 در حقوق بین‌الملل»، جستارهای حقوق عمومی، ش 5.
ضیایی‌بیگدلی، محمدرضا (1380)، حقوق جنگ (حقوق بین‌الملل مخاصمات مسلحانه)، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، چ ۲.
ضیایی‌بیگدلی، محمدرضا (1386)، «توسعه و تحول حقوق بشردوستانه در بستر بین‌المللی معاصر»، مجموعه مقالات همایش اسلام و حقوق بین‌المللی بشردوستانه، جمعیت هلال‌احمر و کمیته ملی حقوق بشردوستانه، چ ۱.
دمج، اسامه (1383)، «اجرای حقوق بشردوستانه بین‌المللی توسط نیروهای مسلح»، مجموعه مقالات همایش رسالت رسانه‌های گروهی در ایران (دیدگاه‌ها و چالش‌های بشردوستانه)، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و کمیته ملی حقوق بشردوستانه جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، تهران.
راجرز، آنتونی و مالرب، پل (1382)، قواعد کاربردی حقوق مخاصمات مسلحانه، ترجمه کمیته ملی حقوق بشردوستانه، انتشارات امیرکبیر، چ ۱.
رنجبریان، امیرحسین (1381)، «حمایت از غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه»، بررسی تحولات اخیر حقوق بشردوستانه بین‌المللی، مجموعه مقالات نخستین همایش حقوق بشردوستانه بین‌المللی، کمیته ملی حقوق بشردوستانه، چ ۱.
عالی، عبدالروف (1386)، «حقوق بشردوستانه بین‌الملل اسلامی در آینه قرآن و سنت»، مجموعه مقالات همایش اسلام و حقوق بین‌المللی بشردوستانه، جمعیت هلال‌احمر و کمیته ملی حقوق بشردوستانه، چ ۱.
کاسسه، آنتونیو (1382)، «فرآیند جاری تعقیب کیفری و مجازات نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه»، ترجمه صادق باقری، مجله تخصصی الهیات و حقوق دانشگاه علوم اسلامی رضوی، سال سوم، ش 9 و 10.
کمیته ملی حقوق بشردوستانه (1381)، آشنایی با حقوق بشردوستانه بین‌الملل، تهران: چاپ باختر.
مجلسی، محمدباقر (1983)، بحارالانوار، ج 97، بیروت: دارحیاء التراث العربی.
محقق‌داماد، مصطفی (1381)، «تدوین حقوق بشردوستانه بین‌الملل و مفهوم اسلامی آن»، مجله تحقیقات حقوقی، ش 18.
موسوی، سیدفضل‌اله و سیدمجید تفرشی‌خامنه (۱۳۹۵)، «جایگاه آستانه مخاصمات مسلحانه غیربین‌المللی ذیل پروتکل الحاقی دوم»، مطالعات حقوق عمومی، ش 4.
نسیم‌فر، علی (1378)، «راهبرد دیوان بین‌المللی دادگستری و دیوان کیفری بین‌المللی در زمینه سلاح اتمی»، دیوان کیفری بین‌المللی و جمهوری اسلامی ایران، به اهتمام اسحاق آل‌حبیب، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، چ ۱.
یوسفی‌راد، مرتضی (1386)، «مبانی فلسفه حقوق بشردوستانه در اسلام»، مجموعه مقالات همایش اسلام و حقوق بین‌المللی بشردوستانه، جمعیت هلال‌احمر و کمیته ملی حقوق بشردوستانه، چ ۱.
 
Arnold, Roberta and Hildbrand, Pierre‐Antonio (2005), International Humanitarian Law and the 21st Century’s Conflicts, Lausanne: Edis.
Chetail, Vincent (2003), “The contribution of the International Court of Justice to international humanitarian law”, IRRC, June 2003, Vol. 85, No. 850.
Henckaerts, Jean‐Marie and Doswald‐Beck, Louise (2005), Customary International Humanitarian Law, Cambridge: Cambridge University Press.
Krefzmer, David (2003), “The Occupation of justice: The Super Court of Israel: The Supreme Court of Israel and the Occupied Territories”, quoted: Pentagon: Stop The Wall in Palestine, Palestine.
McCoubrey, Hilaire and White, Nigel D. (1992), International Law and Armed Conflict, Aldershot,Vermont, Dartmouth Publishing.
Meron, Theodor (2000), “The Humanization of Humanitarian Law”, American Journal of International Law, No.94.
Moir, Lindsay (2002), The Law of Internal Armed Conflict, Cambridge: Cambridge University Press.
Prorost (1994), Reciprocity in Human Rights and Humanitarian Law, Bybil.
Shearer (1994), Recent Developments in International Criminal Law Affecting Enforcement of International Humanitarian Law, in Australian Defense Studies Centre, Selection of papers Delivered to the second Regional Conference on International Humanitarian Law, 12-14 Dec.