مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی

سیاست کیفری ایران و عراق دربرابرِ جرم اختلاس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد شوروزی 1
روح‌اللّه اکرمی 2
سجاد نجفی 3
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.(نویسنده مسئول)
2 دانشیار حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم ، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم ،قم ،ایران.
10.22034/lcs.2023.555103.1009
چکیده
جرم اختلاس از دسته جرائم علیه اموال عمومی تلقّی می‌گردد که جامعه اوّلین متضرّر از این جرم محسوب می‌شود بنابراین این جرم دارای جنبۀ عمومی و غیرقابل گذشت می‌باشد و زیرمجموعۀ جرائم علیه امنیّت و آسایش عمومی محسوب می‌شود. در این مقاله با توجّه به روش تطبیقی و توصیفی به بررسی جرم اختلاس در نظام کیفری ایران و مقایسۀ آن با نظام کیفری عراق، سعی در برطرف کردن نقاط ابهام در عناصر تشکیل‌دهندۀ آن می‌پردازیم. عناصر مادّی و معنوی در دو نظام کیفری یکسان می‌باشد، امّا نقطه افتراق هر یک از دو نظام در میزان مجازات تعیین شده برای این جرم می‌باشد. ده سال حبس موقّت در مقابل نظام پلّکانی مجازات ایران، تشدید مجازات معاون این جرم در قانون عراق به مراتب از نظام ایران شدید‌تر می‌باشد؛ امّا تعلیق مجازات و آزادی مشروط و تعیین مجازات‌های مالی در قانون ایران مبیّن سخت‌گیرتر بودن نظام کیفری ایران نسبت به عراق می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
اختلاس
جرم علیه آسایش عمومی
حقوق کیفری ایران
حقوق کیفری عراق
قانون عقوبات عراق

عنوان مقاله English

Criminal Policy of Iran and Iraq Against the Embezzlement

نویسندگان English

mohammad shourvazi 1
Ruhollah Akrami 2
Sajjad Najafi 3
1 MA. Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Qom University, Qom, Iran.(Corresponding Author)
2 Associate Profeccor, Ciminal Law Dep, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran.
3 MA. Student in Criminal Law and Criminology of Qom University, Qom, Iran.
چکیده English

Embezzlement is considered a crime against public property that society is the first victim of this crime, so this crime has a public and unforgivable aspect. In this article, considering the comparative and descriptive method, we study the crime of embezzlement in the Iranian ceiminal system and compare it with the Iraq criminal system, we try to remove the ambiguities in its constituent elements. Actus reus and mens rea are same in both penal systems, but the difference between each of the two systems is the amount of punishment set for this crime. Ten years of short-term imprisonment in front of the Iranian penal system, the intensification of the punishment of the accessory of this crime in Iraqi law is much more severe than the Iranian system; However, probation and parole and the imposition of financial penalties in Iranian law indicate that the Iranian criminal system is stricter than Iraq.

کلیدواژه‌ها English

Embezzlement
Crime against public comfort
Iranian criminal law
Iraq criminal law
Iraq penal code

  1. الف. منابع فارسی

    1. 1. اردبیلی، محمدعلی (1400)، حقوق جزای عمومی 1، ج 1، چ 65، تهران: نشر میزان.
    2. دوست طلب، غلامرضا (1377)، ارتشاء و اختلاس و تصرّف غیرقانونی، پایان نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شـهید بهشـتی.
    3. دهخدا، علی‌اکبر (1385)، لغت‌نامۀ دهخدا، ج 1، چ 1، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    4. ذوالمجد طباطبایی، احمد (1339)؛ «عناصر متشکله بزه اختلاس و منظور از کلمـه وظیفـه»، مجلـه کـانون وکـلاء، شمارۀ 74.
    5. رمضانی، احمد (1399)، بررسی فقهی و حقوقی اختلاس، چ 3، قم: دانشگاه مفید قم.
    6. شامبیاتی، هوشنگ (1398)، جرائم علیه اموال و مالکیت، چ 3، تهران: انتشارات مجد.
    7. کریمی‌نیا، محمّدمهدی، مقدادی داودی، مهدی (1399)، ماهیّت و احکام اختلاس در فقه امامیّه، چ 1، قم: نشر جلوۀ کمال.
    8. گلدوزیان، ایرج (1398)، بایسته‌های حقوق جزای اختصاصی، چ 5، تهران: نشر میزان.
    9. گلدوزیان، ایرج (1398)، بایسته‌های حقوق جزای عمومی، چ 24، تهران: نشر میزان.
    10. گلدوزیان، ایرج (1400)، محشای قانون مجازات اسلامی، چ 10، تهران: نشر مجد.
    11. میرمحمد صادقی، حسین (1400)، جرائم علیه اموال و مالکیت، چ 60، تهران: نشر میزان.
    12. منتی نژاد، صادق (1389)؛ بررسی جرائم علیه اموال دولت، ج 2، چ 1، تهران: انتشارات جاودانه.
    13. منصورآبادی، عباس (1380)، «بررسی تطبیقی خیانت در امانت و اختلاس»، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، شمارۀ 33.
    14. مهاجری، الیاس (1380)؛ جرائم خاص کارکنان دولت، چ 1، تهران: نشر کیهان.
    15. نعمه الساعدی، انمار هیثم (1397)، بررسی تطبیقی جرم اختلاس در نظام کیفری ایران و عراق، پایان نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد.
    16. نوربها، رضا (1397)، زمینه‌های حقوق جزای عمومی، چ 2، تهران: نشر میزان.
    17. یزدانی نجف آبادی، فائزه (1354)، «مطالعۀ تطبیقی تعدیات مأموران دولت نسبت به دولت در حقوق ایران و فرانسه»، دانشگاه تهران.

    ب. منابع عربی

    1. ابن ادریس، محمد بن احمد (1410 ق)، السرائر، بغداد: موسسۀ النشر الاسلامی.
    2. الجورانی، عبدالرحمن (1990 م)، جریمة الاختلاس الاموال العامة فی التشریع و القضـاء العراقـی، بغداد: مطبعـة الجـاحظ.
    3. الحیدری، جمال ابراهیم (2015 م)؛ شرح احکام القسم الخاص من قانون العقوبات، بغداد: دارالسنهوری.
    4. الشاذلی، فتوح عبداللّه (1991 م)، الجرائم المضرة بالمصلحة العامّة فی القانون العراقیه، الکتب الجامع الحدیث.
    5. الطباطبایی، سیدعلی، ریاض المسائل، جلد 10، موسسة آل‌البیت (علیهم‌السلام) الاحیاء التراث.
    6. الطوسی، ابی جعفر محمدبن‌الحسن بن علی و دیگری (1437 ق)، النهایه و نکتها، مؤسسه النشر الاسلامی قم، بی‌تا.
    7. الموسوی الاردبیلی، سیدعبدالکریم (1413 ق)، فقه الحدود و التعزیرات، مکتبه امیرالمؤمنین.
    8. ألندلسی، ألبی محمد علی بن أحمد بن سعید بن حزم (456 ق)؛ المحلى بالآثار، بیروت: دارالفکر.
    9. جندی، عبدالملک (1998 م)، الموسوعة الجنائیه، جلد 1، الطبعة الثانیه، بغداد: دارالعلم للجمیع.
    10. جوهری، اسماعیل بن حماد (1410 ق)، تاج اللغه و صحاح العبیه، لبنان: دارالعلم للملایین.
    11. رجب، عبدالمحمد قادر (2021 م)؛ الاشکالیات فی احکام جریمه الاختلاس، بغداد: مجله آداب الرافعین.
    12. شویش الدره، ماهر عبد؛ شرح قانون عقوبات القسم خاص.
    13. عاشورمنسی، نهله، جریمه الاختلاس الوظیفی فی ضوء قانون النزاهه العراقی.