Comparative Studies on Islamic Countries Law

Comparative Studies on Islamic Countries Law

The Criterion of Abuse of Rights in Property Disputes in Iranian Law and Judicial Practice with a Comparative Look at Egyptian Law

Document Type : Original Article

Authors
Saeed Sam Daliri 1
Mazaher Khajevand 2
1 Department of Law, Islamic Azad University, Chalus Branch, Chalus, Iran
2 Department of Law, Islamic Azad University, Nowshahr Branch, Nowshahr, Iran (Corresponding author)
10.22034/lcs.2025.2055885.1117
Abstract
The doctrine of abuse of rights in ownership-related disputes remains one of the most contentious issues in private law, necessitating in-depth analysis and clarification. Given the lack of explicit statutory provisions in Iranian law, judicial interpretation plays a critical role in shaping the applicable standards. This article aims to answer the fundamental question: what are the legal and judicial criteria for identifying abuse of rights in property disputes under Iranian and Egyptian legal systems? Using a descriptive-analytical method and relying on library-based research, the study explores both legal frameworks comparatively. Findings reveal that in both Iran and Egypt, the doctrine of abuse of rights is recognized as a limitation on absolute ownership. No individual is permitted to exercise their ownership rights in a manner that causes unjust harm to others. In Iranian law, based on Article 132 of the Civil Code and Article 40 of the Constitution, customary standards (ʿurf) and intent to harm (qasd-e eḍrār) are the primary criteria for identifying abuse. If an individual exercises ownership in a manner that, either intentionally or by customary standards, results in harm to others, such conduct may be challenged under the abuse of rights theory. Iranian jurisprudence largely aligns with this interpretation, as judicial decisions frequently emphasize the necessity of proving harmful intent or actual damage. In contrast, Egyptian law incorporates illegitimacy of purpose and disproportionate use of rights alongside intent to harm as evaluative criteria, thereby presenting both parallels and divergences with Iranian law. This comparative analysis highlights the need for further theoretical and legislative development of the abuse of rights doctrine in both systems.
Keywords
Abuse of rights
Ownership disputes
Legal standards
Judicial practice
Intent to harm
Customary norms
Iranian law
Egyptian law

Subjects

فارسی
امامی، سیدحسن (1399). حقوق مدنی، جلد اول، چاپ بیست و هشتم، تهران: نشراسلامیه.
بافهم، محمد؛ فهیمی، عزیزاله؛ حسن زاده، مهدی (1402). «ضمانت اجرای ممنوعیت سوءاستفاده از حق در دادرسی مدنی ایران و فرانسه»، مجله پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره بیست و هفتم، شماره 3، صص 1- 48.
باقری، محمد؛ محمدی، پژمان (1402). «راهکارهای جلوگیری از سوءاستفاده از حق قراردادی در حقوق ایران»، مجله مطالعات حقوق، دوره جدید، شماره 35 صص 293 - 307.
پور عبدالله، محسن (1383). «ضررهای نامتعارف همسایگی»، مجله دادرسی، سال 8، ش 43، صص 56-50.
 جعفری لنگرودی، محمد جعفر (۱۳۸۸). حقوق اموال، چاپ ششم، تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش
 حائری شاه باغ، سید علی (۱۳۸۲). شرح قانون مدنی، جلد دوم، چاپ اول، تهران: انتشارات گنج دانش.
زراعت، عباس (۱۳۸۸). قواعد فقه مدنی، چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل/ جاودانه.
السان، مصطفی؛ نویسنده: مظلومی، سجاد؛ فتحی، محمدرضا (1401). «سوءاستفاده از حق در قراردادهای بانکی»، مجله حقوق خصوصی (دانشگاه تهران)، شماره 40، دوره ششم، صص از 1- 24.
شهیدی، مهدی (1380). «تجاوز از حق تحقیقات حقوقی»، نشریه تحقیقات حقوقی، دوره 4، ش 34 و 33، صص 64-31.
عبداللهی، عبدالکریم (1388). قواعدی از فقه، چاپ اول، تهران: نشر دفتر تبلیغات اسلامی.
عرفانی، محمود (1390). «مقاله سوءاستفاده از اختیارت یا مشاغل در حقوق تجارت»، چاپ اول، تهران: نشر در سایت موسسه حقوقی هامون.
فرهیخته، شمس الدین (۱۳۸۶). فرهنگ فرهیخته، چاپ اول، تهران: انتشارات زرین.
قاسم زاده، سیدمرتضی؛ ره پیک، حسن؛ کیایی، عبدالله (1388). تفسیر قانون مدنی- اسناد-آرا و اندیشه‌های حقوقی، چاپ سوم، تهران: انتشارات سمت.
قهرمانی، نصر الله (1384). «مطالعهٔ تطبیقی چگونگی رفع تعارض اصل تسلیط با قاعده لاضرر»، مجله کانون وکلا، ش 189 و 188، صص 126- 113.
کاتوزیان، ناصر (1369). الزام‌های خارج از قرارداد (ضمان قهری)، جلد اول، چاپ هشتم، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
کاتوزیان، ناصر (1378 الف). دوره مقدماتی حقوق مدنی اموال و مالکیت، چاپ دوم، تهران: نشر دادگستر.
کاتوزیان، ناصر (1378 ب). سوءاستفاده از حق یا تقصیر در اجرای حق، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
کاتوزیان، ناصر (1383 الف). اعتبار امر قضاوت شده در دعوای مدنی، چاپ سوم، تهران: انتشارت میزان.
کاتوزیان، ناصر (1383 ب). اموال و مالکیت دوره مقدماتی، چاپ هشتم، تهران: نشر میزان.
کاتوزیان، ناصر (1385 الف). الزام‌های خارج از قرارداد دوره پیشرفته، چاپ پنجم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
 کاتوزیان، ناصر (1385 ب). «سوءاستفاده از حق یا تقصیر در اجرای حق»، نشریه دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 21، ش 21، صص 115-103.
کاتوزیان، ناصر (1386). «اخلاق و حقوق»، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، دوره 1، ش 2 و 1، صص 15-5.
کاتوزیان، ناصر (1387). الزام‌های خارج از قرارداد (مسؤولیت مدنی)، جلد اول، چاپ هشتم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
لطفی، اسداالله (1385). قواعد فقه مدنی، چاپ پنجم، تهران: نشر سمت.
مشایخی، قدرت الله (1387). قاعده‌های فقهی، چاپ سوم، تهران: نشر سمت.
عربی
السنهوری، عبدالرزاق (1998). الوسیط فی شرح القانون المدنی، جلد اول، چاپ سوم، بیروت: منشورات الحلبی الحقوقیه.
السنهوری، عبدالرزاق (بی تا). الوسیط فی شرح القانون المدنی، جلد اول، چاپ سوم، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
فرج، توفیق حسن (1988). النظریة العامة الدار الجامعیة، الطبعه الاولی، بیروت: النشردارالاحیاء.
حسینی شیرازی، سیدمحمد (1419). الفقه و القانون، جلد اول، چاپ دوم، بیروت: مرکز الرسول الاعظم للتحقیق والنشر.
النقیب، عاطف (1954). مسئولیت ناشی عن فعل شخص، چاپ اول، بیروت: منشورات عویدات.
Comparative Studies on Islamic Countries Law
Volume 3, Issue 3
Summer 2025
Pages 67-87